Οι περισσότεροι ηγέτες των ακροδεξιών Κομμάτων έσπευσαν να αποστασιοποιηθούν μετά τις εκλογές στις ΗΠΑ. Ουδείς και ουδεμία, αποκήρυξαν ανοιχτά την εμπειρία του Τραμπ, αλλά, εντόπισαν γρήγορα τους λόγους της ήττας των Ρεπουμπλικανών. Στη Γαλλία, ο Ζορντάν Μπαρντελά, Πρόεδρος του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λε Πεν, έδειξε με το δάχτυλο τις οικονομικές συνέπειες της αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν. Στη Γερμανία, η Άλις Βάιντελ του ακροδεξιού AfD υποστήριξε ότι ο Τραμπ πλήρωσε το τίμημα για μια αθετημένη υπόσχεση: Αυτή της αποφυγής νέων στρατιωτικών περιπετειών στο εξωτερικό.
Το πρόβλημα, για πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες, ήταν πάντα το ίδιο: Εκτιμούν τον Τραμπισμό, αλλά χωρίς να κατακλύζονται από αυτόν. Πέρα από τον άνδρα, υπάρχει και το πολιτικό του μήνυμα. Από τη μία πλευρά, εκτιμούν την πολιτική του για τον έλεγχο της μετανάστευσης, την έκκληση για εθνική κυριαρχία και την κριτική κατά των παγκοσμιοποιημένων ελίτ και των υπερεθνικών θεσμών. Από την άλλη, ο Τραμπ είναι ένας ηγέτης που θεωρείται από πολλούς Ευρωπαίους ψηφοφόρους, απρόβλεπτος, αντιφατικός και αναξιόπιστος στη διεθνή σκηνή. Είναι η αντίφαση που η αμερικανική ψήφος έφερε ξαφνικά στο φως.
Σύμφωνα με τον Μουζτάμπα Ραχμάν, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Εταιρείας συμβούλων πολιτικού κινδύνου Eurasia Group, οι Ευρωπαίοι ακροδεξιοί ηγέτες αποστασιοποιούνται από τον Τραμπ για προφανείς πολιτικούς λόγους. «Η αυξανόμενη αντιδημοτικότητά του, ιδίως λόγω του υψηλού κόστους ζωής στις ΗΠΑ, απειλεί να μετατρέψει αυτό που κάποτε αποτελούσε πολιτικό πλεονέκτημα σε μειονέκτημα για τις εκλογές», δήλωσε ο Ραχμάν στο Reuters. Τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά Κόμματα εξακολουθούν όμως να πιστεύουν ότι πολλά από τα θέματα που χαρακτήρισαν την άνοδο του Τραμπ είναι νικηφόρα. Απλά, βλέπουν το πολιτικό του στυλ με αυξανόμενη καχυποψία.
Πρότυπο για την άκρα δεξιά
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί πρότυπο για την ευρωπαϊκή ακροδεξιά. Ο Αλεξάντερ Τρέχσελ, Καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Λουκέρνης, λέει ότι ο Τραμπ είναι «ένα είδος προσωπείου για τα ευρωπαϊκά δεξιά λαϊκιστικά Κόμματα. Η πολιτική του στάση στο εσωτερικό, είναι υποδειγματική για τους ομοϊδεάτες Ευρωπαίους». Οι λόγοι για τους οποίους οι ακροδεξιοί ηγέτες στην Ευρώπη εξιδανικεύουν τον Πρόεδρο Τραμπ είναι γιατί παρουσιάστηκε ως «εκπρόσωπος του λαού», που επιτίθεται κατά των καθιερωμένων θεσμών και μιας διεφθαρμένης ελίτ. Ταυτόχρονα, ο Τραμπ αυτοπαρουσιάστηκε ως «υπερασπιστής του έθνους», ειδικά στο ζήτημα της μετανάστευσης. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ απορρίπτει επίσης τη διεθνή οικονομική και πολιτική συνεργασία. Η πανωλεθρία του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές, μπορεί να φαίνεται σαν αντικατοπτρισμός, αν κοιτάξει κανείς τον εκλογικό ορίζοντα της Ε.Ε. Αναμφίβολα, η ευρωπαϊκή ακροδεξιά, η οποία νόμιζε ότι είχε μια εύκολη ζωή, τώρα είναι προβληματισμένη.
Θα σταματήσει η άνοδος;
Το ερώτημα είναι όμως: Θα σταματήσει η εκλογική ήττα του Τραμπ τώρα και την άνοδο της ευρωπαϊκής δεξιάς, ενόψει και του εκλογικού κύκλου που ξεκινά σε τρεις εβδομάδες στην Ισπανία και συνεχίζεται σε άλλες οκτώ χώρες, και στην Ελλάδα, ως το τέλος του 2027; Οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι μπορούν να ανταμείψουν τα αιτήματα για μεγαλύτερο έλεγχο των συνόρων, οικονομική προστασία ή υπεράσπιση των εθνικών ταυτοτήτων. Όταν όμως οι πόλεμοι, ο πληθωρισμός και οι διεθνείς εντάσεις συνδυάζονται, η ψήφος τείνει να τιμωρεί όσους βρίσκονται στην εξουσία, ανεξάρτητα από τη δύναμη της αφήγησής τους. Στην Ισπανία, το ακροδεξιό Vox αναμένεται να αναδειχθεί τρίτο Κόμμα και να συγκυβερνήσει με το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Στη Γαλλία, η Μαρίν Λε Πεν προηγείται και είναι πολύ πιθανό να διαδεχθεί τον Μακρόν στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι φαίνεται έτοιμη να επαναλάβει τη νίκη της.
Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα επιβάλλει διαφορετικούς περιορισμούς από τους αμερικανικούς. Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον μάθημα για την ευρωπαϊκή ακροδεξιά. Υπάρχει βέβαια, μια διακεκομμένη γραμμή που εκτείνεται από την Ουγγαρία έως τη Σερβία, τη Βραζιλία, το Ισραήλ και τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, η οποία μπορεί να υποδηλώνει ότι η ακροδεξιά παλίρροια έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της. Αλλά αυτό ισχύει μόνο για τον κόσμο που έχει ήδη υποστεί τις καταστροφές του ακροδεξιού λαϊκισμού. Είναι αμφίβολο αν αυτό το συμπέρασμα μπορεί να εφαρμοστεί στην Ευρώπη.
«Το άλογο και το ελάφι»
Θα ήταν αφελές να πιστέψουμε το τέλος της ακροδεξιάς ή των συμμαχιών της με την κεντροδεξιά στην Ευρώπη, που πολλοί, συστηματικά, καλλιεργούν. Όταν η όμως ακροδεξιά έρχεται στην εξουσία μέσω συμφωνιών, όπως αυτή που προετοιμάζουν στην Ισπανία το Λαϊκό Κόμμα και το Vox, δεν θα είναι εύκολο να απαλλαγεί στη συνέχεια, το πολιτικό σύστημα από τους εξτρεμιστές.
Το μάθημα για την Ευρώπη είναι γραμμένο στον μύθο του Αισώπου, το «Άλογο και το Ελάφι»
«Ένα άλογο, βρισκόταν μόνο του σε ένα λιβάδι όταν ένα ελάφι έκανε την παρουσία του κι άρχισε να απολαμβάνει κι αυτό την βοσκή του. Το άλογο θεώρησε ότι το ελάφι παραβιάζει τον χώρο του και ζήτησε βοήθεια από έναν κυνηγό. Ο άνθρωπος δέχτηκε να βοηθήσει το άλογο με την προϋπόθεση ότι θα αφήσει να το καβαλήσει βάζοντάς του χαλινάρια και χρησιμοποιώντας τα όπλα του. Το άλογο δέχτηκε, αλλά μόλις το καβάλησε ο κυνηγός, αντί να τιμωρήσει το ελάφι, έκανε το άλογο σκλάβο του». Ίσως αυτό το «μάθημα» του Αισώπου να είναι πολύ διδακτικό στις μέρες μας.
naftemporiki.gr
Newsroom
