Από την καχυποψία στην επαναπροσέγγιση
Οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Συμμαχία πέρασαν δύσκολες στιγμές μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Ο Ερντογάν είχε κατηγορήσει τότε δυτικές Κυβερνήσεις ότι αντέδρασαν χλιαρά στην απόπειρα ανατροπής του, ενώ κορυφαίοι Τούρκοι αξιωματούχοι άφηναν ακόμη και αιχμές για αμερικανική εμπλοκή. Δέκα χρόνια αργότερα, το κλίμα είναι διαφορετικό. Η τουρκική Κυβέρνηση παρουσιάζει πλέον το ΝΑΤΟ ως θεμέλιο της εθνικής ασφάλειας και η κοινή γνώμη εμφανίζεται πιο θετική απέναντι στη Συμμαχία. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Metropoll τον Μάρτιο, το 61% των Τούρκων θεωρεί το ΝΑΤΟ σημαντικό για την ασφάλεια της χώρας. Η αλλαγή στάσης συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στην περιοχή. Τον Μάρτιο, συστήματα αεράμυνας του ΝΑΤΟ αναχαίτισαν τέσσερις ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς την Τουρκία, υπενθυμίζοντας στην Άγκυρα τη στρατηγική αξία της συμμαχικής ομπρέλας προστασίας.
Οι ΗΠΑ και τα F-35
Παράλληλα, οι σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον παρουσιάζουν σημάδια βελτίωσης. Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία αφαίρεσε μία από τις βασικές εστίες έντασης μεταξύ των δύο χωρών. Η Τουρκία θεωρούσε εδώ και χρόνια ότι η αμερικανική συνεργασία με κουρδικές Οργανώσεις στη Συρία υπονόμευε τα ζωτικά της συμφέροντα. Την ίδια στιγμή, η τουρκική ηγεσία παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις ενδείξεις ότι η Ουάσιγκτον ίσως επανεξετάσει το πάγωμα της πώλησης των μαχητικών F-35, το οποίο είχε επιβληθεί μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 το 2019.
Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία
Η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας δεν οφείλεται μόνο στις δικές της κινήσεις, εξηγεί ο Economist. Προκύπτει και από τις ανάγκες της Ευρώπης. Με εξαίρεση την Ουκρανία, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν διαθέτει Στρατό αντίστοιχου μεγέθους και επιχειρησιακής εμπειρίας με τον τουρκικό. Ο έλεγχος των Στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες του τουρκικού ναυτικού, καθιστούν την Άγκυρα κρίσιμο παράγοντα για την ισορροπία δυνάμεων στη Μαύρη Θάλασσα. Ταυτόχρονα, η τουρκική αμυντική βιομηχανία εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές ευρωπαϊκών χωρών. Εταιρείες όπως η Baykar έχουν υπογράψει συμφωνίες με τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Εσθονία, ενώ τουρκικά drones βρίσκονται ήδη στα οπλοστάσια πολλών χωρών της Ευρώπης.
Ο φόβος μιας Ευρώπης χωρίς τις ΗΠΑ
Πίσω από τη νέα προσέγγιση κρύβεται και ένας ακόμη παράγοντας, εκτιμά ο Economist: Η αυξανόμενη ανησυχία για τη μελλοντική δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Στην Ευρώπη συζητούνται ήδη σενάρια για το πώς θα μπορούσε να οργανωθεί η ασφάλεια της Ηπείρου σε περίπτωση που η Ουάσιγκτον περιορίσει δραστικά τον ρόλο της. Για την Τουρκία, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Άγκυρα γνωρίζει ότι σε ένα ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ θα εξακολουθούσε να διαθέτει θέση στο τραπέζι των αποφάσεων. Αντίθετα, σε ένα αμιγώς ευρωπαϊκό αμυντικό σχήμα θα κινδύνευε να βρεθεί στο περιθώριο, καθώς η ενταξιακή της πορεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ουσιαστικά παγωμένη. Δεν είναι τυχαίο ότι η τουρκική Κυβέρνηση αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα πρωτοβουλίες όπως το ευρωπαϊκό πρόγραμμα επανεξοπλισμού SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, από το οποίο οι τουρκικές αμυντικές Εταιρείες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένες.
Οι σκιές παραμένουν
Η επαναπροσέγγιση δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι διαφωνίες. Η Τουρκία εξακολουθεί να κατηγορεί το ΝΑΤΟ ότι υποτιμά τις απειλές που αντιμετωπίζει στα νότια σύνορά της, από κουρδικές ένοπλες Οργανώσεις μέχρι τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, η Άγκυρα θεωρεί ότι οι Σύμμαχοί της δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις ανησυχίες της για την ασφάλεια στην περιοχή. Από την άλλη πλευρά, αρκετές ευρωπαϊκές Κυβερνήσεις δεν έχουν ξεχάσει το βέτο που διατήρησε επί μήνες η Τουρκία στην ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, ούτε τις συνεχιζόμενες δημοκρατικές οπισθοδρομήσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Η απομάκρυνση από τη Μόσχα
Παρά τις στενές σχέσεις που διατηρούσε επί χρόνια με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Ερντογάν φαίνεται να επαναξιολογεί τη σχέση του με τη Ρωσία. Η αποδυνάμωση της ρωσικής επιρροής στη Συρία, οι απώλειες του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στον Καύκασο έχουν αλλάξει τους συσχετισμούς. Ενδεικτικό είναι ότι ο Τούρκος Πρόεδρος, ο οποίος ήταν συχνός επισκέπτης της Ρωσίας κατά την προηγούμενη δεκαετία, δεν έχει επισκεφθεί τον Ρώσο Πρόεδρο εδώ και σχεδόν τρία χρόνια. Η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τη στρατηγική της αυτονομία. Όμως, σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο ασταθής, η Άγκυρα δείχνει να θεωρεί ότι το ΝΑΤΟ παραμένει το ασφαλέστερο στοίχημα για τα συμφέροντά της.
naftemporiki.gr
«The New Daily Mail»
Newsroom
