Η ψυχολογία της κρίσης επέστεψε στο ράφι του Σούπερ Μάρκετ
Σε όλο και πιο αχαρτογράφητα νερά κινείται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με το λογαριασμό για την οικονομία να μεγαλώνει, τη βενζίνη να ετοιμάζεται να σπάσει το φράγμα των 2 ευρώ και ορατές τις πρώτες ανατιμήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, ξεκινώντας από τα οικοδομικά υλικά. Αντιμέτωποι με το καθημερινό «μαρτύριο» των ανατιμήσεων κατά 1-2 λεπτά, οι οδηγοί πληρώνουν σήμερα στην αντλία 1,96 - 1,97 ευρώ για βενζίνη στην Αττική, με το ντίζελ να ακολουθεί κατά πόδας και με τα σήματα μετά το χθεσινό μπαράζ πληγμάτων σε κρίσιμες υποδομές του Κόλπου να προοιωνίζονται περαιτέρω αυξήσεις. Βάσει του σημερινού ρυθμού ανατιμήσεων είναι βέβαιο ότι μέσα στην επόμενη εβδομάδα θα δούμε πανελλαδική τιμή αμόλυβδης στα 2 ευρώ.
Σε μια συγκυρία όπου το κακό σενάριο έχει πάψει να ανήκει στη σφαίρα της κινδυνολογίας, οι αγορές προεξοφλούν κλιμάκωση και το πετρέλαιο ξεπέρασε πάλι χθες τα 110 δολάρια, οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται σήμερα στις Βρυξέλλες να συμφωνήσουν σε μια συντονισμένη απάντηση και σε άμεσα μέτρα. Οι αναλυτές κρατούν μικρό καλάθι. Τόσο γιατί η Ευρώπη θεωρεί, και σωστά, ότι δεν βρισκόμαστε στο 2022 και άρα δεν πρέπει να εξαντλήσει από τώρα όλο της το οπλοστάσιο μπροστά στο ορατό ενδεχόμενο παράτασης του πόλεμου, όσο και γιατί τα περιθώρια της Ε.Ε. ως προς τα συστατικά κόστους των ενεργειακών λογαριασμών είναι περιορισμένα.
Τόσο η πρόταση για μείωση των φόρων στα καύσιμα, όσο και εκείνη για «ψαλίδι» στις χρεώσεις δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, που περιλαμβάνονται στην εργαλειοθήκη της Κομισιόν, παραπέμπουν στις εθνικές Κυβερνήσεις και άρα στις αντοχές που έχει η κάθε μία, που σημαίνει ότι άλλο δημοσιονομικό «λίπος» έχει η Γερμανία, και άλλο η Ελλάδα. Κάτι που φέρνει τη συζήτηση στα όσα είπε χθες ο υπ. Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης στο Mega, ότι το θέμα μείωσης του ΕΦΚ στα καύσιμα, που άνοιξε προχθές ο Πρωθυπουργός, «μπορεί να προκύψει μόνο στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής και συντονισμένης προσπάθειας». Δίχως αυτές δεν μπορεί να υλοποιηθεί.
Εν αναμονή των όποιων αποφάσεων θα λάβουν σήμερα οι «27», με το πετρέλαιο να έχει αυξηθεί κατά 50% από την έναρξη του πόλεμου και το φυσικό αέριο κατά 60%, χθες έκανε νέο άλμα στα 56 €/ΜWh, η ανησυχία επικεντρώνεται στα καύσιμα, όπου ο κίνδυνος ενός πληθωριστικού σπιράλ, με οδηγό το ντίζελ, δεν είναι θεωρητικός και οι πρώτες επιπτώσεις στα οικοδομικά υλικά γίνονται ήδη ορατές. Τα μεταφορικά έχουν αυξηθεί αισθητά, γεγονός που βιώνει ήδη η εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το πετρέλαιο κίνησης έχει ανατιμηθεί κατά 40 περίπου λεπτά από την έναρξη της ανάφλεξης (+24%), κινείται στα 1,91-1,92 ευρώ στην Αττική, όσο περίπου και πανελλαδικά, και ενσωματώνει συνεχώς νέες ανατιμήσεις, έστω με μικρότερη «φόρα» απ' ό,τι τις πρώτες ημέρες. Στο ερώτημα ποιος είναι ο αντίκτυπος του πόλεμου και πόση ζημιά έχει ήδη κάνει, σαφής ακόμη απάντηση δεν υπάρχει. Η χθεσινή ωστόσο δήλωση Πιερρακάκη ότι «ακόμη και σήμερα αν λήξει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, θα χρειαστούμε δύο μήνες για να επιστρέψουμε στην κανονικότητα» είναι ενδεικτική της κατάστασης.
Απειλή για απεργίες στα πρατήρια
Ταυτόχρονα ένας νέος κίνδυνος προδιαγράφεται για τους οδηγούς μετά τη χθεσινή απόφαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βενιζνοπωλών για κινητοποιήσεις, λόγω της επιβολής πλαφόν στο περιθώριο κέρδους τους, που κατά τους ίδιους καθιστά τα πρατήρια μη βιώσιμα. Στο ερώτημα, αν θα φτάσουν να κατεβάσουν ρολά και πόσο αυτό θα επηρεάσει την αγορά, η απάντηση δεν είναι αυτονόητη, καθώς ένας αριθμός από εκατοντάδες πρατήρια στην Αττική και αλλού ελέγχονται απευθείας από τους δυο Ομίλους διύλισης. Τα παραπάνω ωστόσο ενισχύουν τις εστίες ανησυχίας για τα καύσιμα, με το κλάδο να έχει σήμερα συνάντηση με τον Υπ. Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο.
Σύμφωνα με πηγή Ομίλου από τον χώρο της διύλισης, το πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι η Κυβέρνηση συνυπολόγισε και τον ΦΠΑ στο ανώτατο όριο του περιθωρίου κέρδους που επέβαλε, 5 λεπτά/λίτρο για τις Εταιρείες και 12 λεπτά/λίτρο για τα πρατήρια. Στη πραγματικότητα χωρίς το φόρο, το ανώτατο περιθώριο κέρδους διαμορφώνεται στα 4 λεπτά για τις Εταιρείες και στα 9,60 λεπτά /λίτρο για τα πρατήρια, επίπεδα οριακά, όπως αναγνωρίζουν και παράγοντες από το χώρο των μεγάλων Ομίλων, έχοντας επισημάνει το πρόβλημα στη Κυβέρνηση και καλώντας την να δώσει λύση.
Το μέτωπο του φυσικού αερίου
Στο μέτωπο του φυσικού αερίου, που επηρεάζει άμεσα τις τιμές στο ρεύμα, η νέα εκτόξευση του πετρελαίου οδήγησε χθες το δείκτη στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ σε νέο άλμα, πάνω από τα 56 ευρώ/Μεγαβατώρα, έχοντας καταγράψει αύξηση 75% από την έναρξη του πόλεμου. Στο ερώτημα κατά πόσο θα επηρεαστούν τα τιμολόγια ρεύματος του Απριλίου, η απάντηση είναι ότι οι μεγάλοι του χώρου θα επιχειρήσουν να τα συγκρατήσουν όσο μπορούν. Άλλωστε στην εγχώρια αγορά ηλεκτρισμού, οι τρέχουσες τιμές του φυσικού αερίου αποτυπώνονται στις τιμές χονδρικής του ρεύματος του επόμενου μήνα. Κι αυτό καθώς ισχύει ο κανόνας (month ahead) βάσει του οποίου οι ηλεκτροπαραγωγοί αγοράζουν αέριο με τη τιμή του προηγούμενου μήνα. Τα τελευταία ωστόσο χρόνια, από τότε που μπήκε γερά στο παιχνίδι το LNG και τα φορτία spot, δεν ισχύει κατ΄ ανάγκη ο ίδιος αλγόριθμος τιμολόγησης. Στον αντίποδα, η ελληνική αγορά διανύει μια καλή συγκυρία με πολλά ΑΠΕ, μεγάλη υδροηλεκτρική παραγωγή λόγω των βροχών, επομένως μέρος των όποιων κραδασμών μπορεί να απορροφηθεί.
Μικρό καλάθι για τη Σύνοδο Κορυφής
Σε αυτό το θολό περιβάλλον διεξάγεται σήμερα η Σύνοδο Κορυφής, με τη Πρόεδρο της Κομισιόν να έχει δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι εξετάζεται και το πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου. Αναλυτές, όμως, θεωρούν ότι είμαστε ακόμη μακριά από μια τέτοια κίνηση. Σε χθεσινό άρθρο του Montel με τίτλο «Απίθανο να φέρει μέτρα ανακούφισης στην ενέργεια η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», εκτιμάται ότι η συζήτηση θα κινηθεί γύρω από τις γνωστές επιλογές (μειώσεις φόρων και χρεώσεων στα δίκτυα), καθώς επίσης γύρω από τις κρατικές ενισχύσεις, την καλύτερη χρήση των μακροχρόνιων συμβολαίων για τη βιομηχανία και τη μείωση στα κόστη των ρύπων (ETS). Ζήτημα πάντως αναστολής του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών CO2 (EU Emissions Trading System), όπως ζητά η Ιταλία, δεν τίθεται, όπως έχει ξεκαθαρίσει η Πρόεδρος της Κομισιόν.
Ενδιαφέρον έχει χθεσινή ανάλυση του BloombergNEF για το ιταλικό σχέδιο, σύμφωνα με την οποία, ναι μεν μπορεί να μειώσει βραχυπρόθεσμα κατά 10% τα τιμολόγια λιανικής, ωστόσο το αντίκτυπο δεν θα είναι σημαντικό. Αν και το ιταλικό σχέδιο που έχει ένα ορίζοντα εφαρμογής μεταξύ 2027-2030, μεταφράζεται σε μείωση κατά 49% των τιμών χονδρικής, με στόχο να διαμορφωθούν στα 51 ευρώ/MWh (139 ευρώ χθες), εντούτοις κατά το BNEF επιφέρει μείωση στα τιμολόγια λιανικής μόλις κατά 57-68 ευρώ ετησίως. Στην ίδια ανάλυση σημειώνεται ότι το σχέδιο θα επιφέρει μακροπρόθεσμα δομικά προβλήματα, όπως αύξηση παραγωγής φυσικού αερίου, μείωση των εσόδων για την ηλεκτροπαραγωγή και στρεβλά επενδυτικά μηνύματα για την «καθαρή» ενέργεια.
Η ψυχολογία της κρίσης επέστεψε στο ράφι του Σούπερ Μάρκετ
Εν τω μεταξύ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε στις αρχές Μαρτίου, δεν επηρέασε μόνο τις διεθνείς αγορές ενέργειας ή τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Στην Ελλάδα, ενεργοποίησε σχεδόν ακαριαία έναν μηχανισμό γνώριμο από προηγούμενες περιόδους αναταραχής. Την ψυχολογία της κρίσης, όπως επιβεβαιώνουν οι πρώτες μετρήσεις καταναλωτικής εμπιστοσύνης που «έτρεξε» την περασμένη εβδομάδα η NielsenIQ. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν το μοτίβο. Ανησυχία, άγχος, θυμό και αδιαφορία. Η ανησυχία κυριαρχεί, καθώς το 57% των καταναλωτών δηλώνει ότι αισθάνεται ανήσυχο, ενώ το 27% βιώνει έντονο στρες. Ακολουθούν ο θυμός (13%) και ένα μικρό ποσοστό αδιαφορίας (3%).
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ανησυχία δεν αφορά τόσο το ίδιο το γεωπολιτικό γεγονός, όσο τις οικονομικές του συνέπειες: Πιθανές αυξήσεις στις τιμές τροφίμων, διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και άνοδο του κόστους ενέργειας. Ειδικότερα ποσοστό 22% δηλώνει φόβο για νέες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, το 19% για προβλήματα επάρκειας και εφοδιαστικής αλυσίδας, το 14% για άνοδο στις τιμές καυσίμων και το 10% για δυσκολία κάλυψης βασικών αναγκών. Ο πόλεμος, με άλλα λόγια, «μεταφράζεται» σχεδόν αυτόματα σε απειλή για το διαθέσιμο εισόδημα ενεργοποιώντας μνήμες από μια διαδοχή κρίσεων που έχουν γράψει στο «dna» μας την τελευταία 20ετία των αλλεπάλληλων σοκ. Της δημοσιονομικής κρίσης, των μνημονίων, των capital controls, της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης, του πληθωρισμού.
Όλα αυτά έχουν διαμορφώσει ένα σταθερό μοτίβο αντίδρασης και να επιστρέφει στο πρώτο στάδιο της κρίσης, το σοκ, όπως περιγράφεται στη θεωρία των τεσσάρων φάσεων (σοκ, αντίδραση, προσαρμογή, επανεκκίνηση). Κάτι που σύμφωνα με τη NielsenIQ επιβεβαιώνεται. Το 72% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει ήδη αλλάξει την καθημερινότητά του. Το 35% περιορίζει δαπάνες, το 25% μειώνει εξόδους εκτός σπιτιού και το 10% στρέφεται σε αποθεματοποίηση βασικών αγαθών. Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι συγκυριακή. Είναι αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου πίεσης, που έχει μετασχηματίσει τον τρόπο κατανάλωσης. Σήμερα, το 68% των καταναλωτών δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις τιμές των προϊόντων που αγοράζει συστηματικά.
Σχεδόν 8 στους 10 επιδιώκουν τη χαμηλότερη τιμή, το 76% αναζητά φυλλάδια και κουπόνια και περίπου δύο στους τρεις αξιοποιούν συστηματικά προσφορές. Την ίδια στιγμή το 60% δηλώνει ότι το εισόδημά του επαρκεί μόνο για βασικές ανάγκες, ενώ σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι η οικονομική τους κατάσταση επιδεινώνεται. Αυτή η αυξημένη πειθαρχία στις αγορές συνδέεται και με τη μεταβολή της αγοράς τις τελευταίες δεκαετίες. Το «ίδιο» καλάθι προϊόντων κοστίζει σήμερα 30% περισσότερο σε σχέση με πριν από 20 χρόνια, χωρίς να έχει αυξηθεί ο όγκος κατανάλωσης ανέφεραν χθες στελέχη της NielsenIQ κατά τη διάρκεια ημερίδας της Εταιρείας ερευνών.
euro2day.gr
«The New Daily Mail»
Newsroom
