Σχεδόν κατά 40% αυξήθηκε η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη τις τελευταίες εβδομάδες. Και ο λόγος χωρίς υπερβολή, είναι ότι κάνει πολύ κρύο στην …Αμερική. Το πολικό ψύχος στις Ηνωμένες Πολιτείες, που προκλήθηκε από τους αρκτικούς ανέμους, οδήγησε σε μια απότομη αύξηση της ζήτησης για θέρμανση και φυσικά στη δραματική αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου που δεν έχουν ξαναδεί ποτέ οι Αμερικανοί στην πρόσφατη ιστορία.
Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, η τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ (Henry Hub) εκτοξεύτηκε κατά 140%. Και οι Εταιρείες αναγκάστηκαν να περιορίσουν ουσιαστικά τις εξαγωγές LNG στην Ευρώπη για να καλύψουν τις ανάγκες της Αμερικής. Σύμφωνα με την Argus Media, οι καταιγίδες στις ΗΠΑ ώθησαν πρόσφατα τους εξαγωγείς να εκτρέψουν το φυσικό αέριο στην εγχώρια αγορά, αντί να το εξάγουν ως LNG.
«Οι απότομες αυξήσεις τιμών που προκλήθηκαν από τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαπλώνονται στην Ευρώπη πολύ γρήγορα επειδή οι αγορές είναι πλήρως διασυνδεδεμένες», εξηγούν παράγοντες της αγοράς ενέργειας. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει η πηγή του 30% του εισαγόμενου φυσικού αερίου της Ευρώπης, με το LNG να αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μερίδιο, μεταξύ 57% και 61%. Και αυτό θα μπορούσε να φτάσει το 75-80% τα επόμενα χρόνια.
Επικίνδυνη η μονομερής εξάρτηση
Το γερμανικό Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA) περιγράφει αυτή τη διαδικασία ως εξαιρετικά επικίνδυνη. «Αυτή η αυξανόμενη εξάρτηση σημαίνει ότι η αστάθεια και οι υψηλές τιμές των ΗΠΑ έχουν άμεσο αντίκτυπο σε όλους τους βασικούς δείκτες. Όσο περισσότερο μια περιοχή εισάγει ορυκτά καύσιμα, τόσο περισσότεροι εξωτερικοί παράγοντες, όπως οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι καιρικές συνθήκες και τα οικονομικά προβλήματα, επηρεάζουν τις τιμές του φυσικού αερίου της. Εάν επιμείνουν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, είναι πιθανές περαιτέρω αυξήσεις τιμών», προειδοποιεί το IEEFA.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη έρθει. Αυτό θα συμβεί εάν η Ευρώπη χρειαστεί να εισάγει περισσότερο φυσικό αέριο αυτό το καλοκαίρι από ό,τι τα τελευταία χρόνια για να εφοδιαστεί με αποθέματα για τον επόμενο χειμώνα. Ήδη, οι προσδοκίες για υψηλή ζήτηση για την αναπλήρωση των αποθεμάτων έχουν οδηγήσει σε ασυνήθιστα υψηλές τιμές φυσικού αερίου για το καλοκαίρι του 2026 σε σύγκριση με εκείνες του χειμώνα 2026/2027. Αυτή η ασυνήθιστη αύξηση τιμών αφαιρεί το κίνητρο για τους εμπόρους να κάνουν κράτηση και να γεμίσουν την αποθηκευτική ικανότητα αυτό το καλοκαίρι.
Η όλη κατάσταση υπογραμμίζει το πρόβλημα της εξάρτησης από έναν μόνο προμηθευτή: Είτε πρόκειται για τις ΗΠΑ είτε για τη Ρωσία, υπάρχουν εγγενή προβλήματα με αυτή την εξάρτηση. Αυτό το πρόβλημα θα βρει κάποια ανακούφιση με την εμπορική συμφωνία που υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2025, η οποία περιλαμβάνει δέσμευση για αγορά ενέργειας από τις ΗΠΑ αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων και μεταφράζεται σε μακροπρόθεσμες συμφωνίες που εγγυώνται πιο σταθερές τιμές. Ωστόσο, επιδεινώνει επίσης αυτήν την εξάρτηση. Η IEEFA εκτιμά ότι έως το 2030, το 80% των εισαγωγών LNG θα και το 40% όλων των προμηθειών φυσικού αερίου θα προέρχεται από τις ΗΠΑ.
Άδειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Ευρώπη
Την ίδια ώρα, οι ενεργειακές άμυνες της Ευρώπης έχουν μειωθεί. Ένας κρύος χειμώνας έχει μειώσει σημαντικά τα αποθέματα. Σύμφωνα με στοιχεία της ευρωπαϊκής Αρχής Aggregated Gas Storage Inventory (AGSI), στις 27 Ιανουαρίου, τα αποθέματα βρίσκονταν στο 43% της χωρητικότητας. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα, πέρυσι, όταν υπήρξε μια τεράστια κρίση τιμών και οι τιμές του φυσικού αερίου έφτασαν τα 50 ευρώ, τα αποθέματα βρίσκονταν στο 55%.
Σύμφωνα με την Argus Media, οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Ευρώπη είναι μακράν πολύ πιο άδειες από την ενεργειακή κρίση του 2022. Η μεταβολή στα αποθέματα της Ε.Ε. μέσα σε ένα μόνο έτος, σύμφωνα με στοιχεία της 27ης Ιανουαρίου, αντιστοιχεί στην απώλεια περίπου 130 πλήρως φορτωμένων δεξαμενόπλοιων LNG. Η εξέλιξη των αποθεμάτων φυσικού αερίου τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο εξαρτάται κυρίως από τις θερμοκρασίες. Εάν, όπως προβλέπουν ορισμένοι μετεωρολόγοι, υπάρξει κύμα ψύχους, η κατάσταση εφοδιασμού στην Ευρώπη θα μπορούσε να γίνει ιδιαίτερα τεταμένη την άνοιξη.
Ανάγκη για ενεργειακή διαφοροποίηση
Η κρίση αυτή ανέδειξε ένα πρόβλημα για την Ευρώπη: τον κίνδυνο να τεθεί σε κίνδυνο η προμήθεια φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ. Και το περιστατικό αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά μια υπενθύμιση ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει την ενεργειακή διαφοροποίησή της. Τόσο όσον αφορά τις πηγές ενέργειας, ΑΠΕ, πυρηνική ενέργεια κ.λπ, όσο και τους προμηθευτές. «Όσο παραμένουμε τόσο εξαρτημένοι από το αμερικανικό LNG, οποιαδήποτε διαταραχή στην αγορά φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσει να μεταφράζεται αυτόματα σε αστάθεια και πίεση στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη», προειδοποιούν οι ειδικοί.
Το σίγουρο είναι επίσης ότι είναι στο προσκήνιο ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός του ευρωπαϊκού συστήματος φυσικού αερίου. Η γερμανική Geyer βλέπει την τρέχουσα κατάσταση ως προάγγελο των μελλοντικών χειμώνων. «Το ευρωπαϊκό σύστημα φυσικού αερίου εξαρτάται πλέον περισσότερο από τις παγκόσμιες αγορές LNG και ως εκ τούτου είναι πιο ευάλωτο σε ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωπολιτικές εξελίξεις και υλικοτεχνικά σημεία συμφόρησης». Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χειμώνας θα είναι κρίσιμος, αλλά ότι η αστάθεια και η αβεβαιότητα θα αυξηθούν.
Ο ρωσικός εφιάλτης του 2022
Σε μικρότερη κλίμακα, τα τελευταία γεγονότα θυμίζουν άλλωστε τον ενεργειακό εφιάλτη που βίωσε η Ευρώπη με τη Ρωσία το 2022. Η Μόσχα διέκοψε την παροχή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, προκαλώντας την εκτόξευση των τιμών λόγω της εξάρτησής της. Εκείνη τη χρονιά, η ρωσική προμήθεια φυσικού αερίου αντιπροσώπευε το 45% των αναγκών της Ευρώπης σε φυσικό αέριο. Ωστόσο, «υπάρχει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα». Η Ευρώπη έχει αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο με ένα μοντέλο στο οποίο το LNG, και ιδιαίτερα το αμερικανικό, είναι ο οριακός προμηθευτής που καθορίζει την τιμή. Αυτό μειώνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο από τη Ρωσία, αλλά αυξάνει την έκθεση στην παγκόσμια αστάθεια, τον καιρό και οποιαδήποτε υλικοτεχνική και λειτουργική πίεση στην αλυσίδα εφοδιασμού LNG.
Στο πλαίσιο αυτό, πολλοί ειδικοί αναρωτιούνται γιατί δεν βλέπουμε ταχύτερες αυξήσεις τιμών. Η απάντηση είναι ότι αυτή τη φορά οι ευρωπαϊκές χώρες ήταν αρκετά τυχερές που αντιμετώπισαν ένα «τείχος εμπιστοσύνης» που στηρίζει τις τιμές, παρά τα όσα συμβαίνουν με τα αποθέματα και πέρα από τον Ατλαντικό. Ωστόσο, προειδοποιούν επίσης ότι, σε πιο αντίξοες συνθήκες, η υψηλή εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερο χάος από αυτό που βλέπουμε σήμερα στην ευρωπαϊκή αγορά.
naftemporiki.gr
«The New Daily Mail»
Newsroom
