Με τον άνθρωπο στην κορυφή του αξιακού της συστήματος, η Ευρώπη είναι το σημαντικότερο και ευγενέστερο επίτευγμα της ανθρωπότητας, αλλά οι συσσωρευόμενες κρίσεις σε έναν χειμαρρωδώς μεταβαλλόμενο κόσμο, το θέτουν υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Πρόκειται για ένα επίτευγμα που προήλθε από τον όλεθρο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπολείμματα από τις στάχτες του οποίου παραμένουν ακόμη ζεστά στα μυαλά κάποιων. Βέβαια, επειδή ομιλούμε για ανθρώπους, φυσικό είναι η μεγάλη επιτυχία να προκαλεί και ανάλογο φθόνο, κυρίως στους ανασφαλείς, οι οποίοι αντί να προσπαθούν να γίνουν μιμητές, προτιμούν τον ρόλο του ολετήρα.
Στη βάση του αγάλματος του αγνώστου κρατουμένου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, αναγράφεται «Στους νεκρούς τιμή, στους ζωντανούς προειδοποίηση». Οι τότε ηγέτες του κόσμου, έχοντας ζήσει τη φρίκη του πολέμου, έδειξαν ότι κατανοούν την προειδοποίηση αυτή και προχώρησαν στη δημιουργία σχημάτων συνεργασίας, με κορυφή τους τον ΟΗΕ, ο οποίος δημιουργήθηκε με στόχο να αποφευχθούν οι αδυναμίες της προκατόχου του Κοινωνίας των Εθνών. Αυτά δεν είναι δυνατόν να λησμονούνται!
Στην Ευρώπη, οραματιστές αλλά συνάμα και ρεαλιστές ηγέτες, έθεσαν τα θεμέλια αυτού που σήμερα ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Όχι μια απλή οικονομικο-εμπορική εταιρική σχέση, όπως είναι η αγγλο-σαξωνική προσέγγιση του θέματος, αλλά μια ένωση με προοπτική την όλο και μεγαλύτερη σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ των μελών της, έως ότου επιτευχθεί μια νέα, ενιαία μορφή. Είναι μια οικογένεια που ακόμη μεγαλώνει. Μέσα σε αυτήν, η αλαζονεία, ως γνωστόν, αλαζονεία και βλακεία είναι αχώριστοι συνοδοιπόροι, δεν έχει θέση και η έννοια του ανήκειν σε ένα όλο θα εμπεδωθεί για όλους στο πλαίσιό της.
Είναι λογικό πως ένα τέτοιας ολκής εγχείρημα δεν ολοκληρώνεται σε μια ημέρα. Σύμφωνα με τη Ιδρυτική δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακος και Χάλυβος (Δήλωση Σουμάν, 9 Μαΐου 1950), «η Ευρώπη δεν θα οικοδομηθεί στο σύνολό της αμέσως, σύμφωνα με ένα, μοναδικό σχέδιο. Θα οικοδομηθεί μέσω συγκεκριμένων επιτευγμάτων, τα οποία πρώτα θα δημιουργήσουν μια de facto αλληλεγγύη». Επιδιώκοντας τον στόχο αυτό, φυσικό είναι η Ε.Ε. να βρίσκεται διαρκώς σε εξέλιξη. Στην πορεία αυτή, θα αναφέρω κάποια ορόσημα, μεταξύ πολλών άλλων: Το Schengen και το Ευρώ. Δεν είναι καθόλου τυχαίο, μάλιστα, ότι οι αρνητές της Ευρώπης στρέφονται εναντίον αυτών ακριβώς των επιτευγμάτων. Απλά διότι κατά τρόπο απτό, σηματοδοτούν την πορεία προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση, δημιουργώντας κοινά σημεία αναφοράς για τους πολίτες της Ευρώπης και ιδιαίτερα για τις νέες γενιές.
Είναι φυσικό σε μια οικογένεια με δημοκρατικές αρχές να υπάρχουν διαφορετικές φωνές. Στη δική μας, κάποιοι διατείνονται ότι θα είναι καλύτερο να ζουν εκτός της ευρωπαϊκής εστίας. Αυτό προκαλείται και ενισχύεται και από συγκεκριμένα, διαχρονικά παράπονα με αποδέκτη το κατεστημένο των Βρυξελλών. Οι πολίτες πρέπει να εκφράζονται και οι Βρυξέλλες να τους ακούν. Δεν είναι τυχαίο, όμως, ότι ακραίες αντιευρωπαϊκές φωνές σήμερα, κάποιες από τις οποίες ταυτίζονται με ναζιστικές θέσεις, επικαλούνται τις ίδιες αιτιάσεις που προκάλεσαν την απόρριψη του Ευρωπαϊκού Συντάγματος από τους λαούς της Γαλλίας και της Ολλανδίας το 2005. Όντως, οι Βρυξέλλες πρέπει να τείνουν ευήκοα ώτα!
Πολλοί προσπαθούν να ερμηνεύσουν τη σαγήνη του ναζισμού. Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου, αλλά πολιτισμός και ναζισμός δεν μπορούν να συνυπάρξουν, διότι ο τελευταίος είναι η απόλυτη έκφραση της βαρβαρότητας. Ίσως να είναι η υπαρξιακή μοναξιά, ίσως η στολή, ίσως η αρχέγονη ανάγκη του ανήκειν σε μια αγέλη, …ίσως, πολλά ίσως, αλλά κυρίως η άγνοια. Όμως, όντα που διέπραξαν συστηματικά και σε βιομηχανική κλίμακα απίστευτες φρικαλεότητες με αποκορύφωση το Ολοκαύτωμα, δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν άνθρωποι. Για αυτό, είναι αδιανόητο να ταυτίζονται πολιτικοί σχηματισμοί με αυτή την ιδεολογία!
Όσον αφορά σε εκείνους που σκέπτονται να αποχωρήσουν, βεβαίως οι θύρες είναι ανοικτές. Πιστεύω εν τούτοις, ότι καλό θα είναι πρώτα να δουν προσεκτικά τη συνολική εικόνα του σημερινού κόσμου, συχνά δύσμορφη και απειλητική και να σταθμίσουν μετά εάν η έξοδος συνάδει με τας συμφέροντα της χώρας τους. Κάποιος Ευρωπαίος Υπουργός είχε πει ότι σήμερα η Ευρώπη αποτελείται από δύο κατηγορίες Κρατών: Τα μικρά και όσα δεν έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει ότι είναι μικρά. Όπως έχει πλέον διαμορφωθεί ο κόσμος, ακόμη και οι κραταιές ευρωπαϊκές δυνάμεις του εικοστού αιώνα είναι λιγότερο ισχυρές και κατά πολύ μικρότερες, συγκρινόμενες με τους τεράστιους Βεεμώθ και Λεβιάθαν του παρόντος. Συνεπώς, μόνες τους δεν θα έχουν καμία τύχη εάν διανοηθούν να αντιπαρατεθούν με εκείνους. Αλλιώς όμως είναι τα πράγματα όταν πρόκειται για μια Ευρώπη 450 εκατομμυρίων Ευρωπαίων!
Σήμερα, ουσιαστικά ανιστόρητοι ηγέτες, με ασταθή συμπεριφορά και με άκρως επικίνδυνα παιχνίδια, οδηγούν τον κόσμο σε εξ ίσου επικίνδυνες ατραπούς. Εδώ, ισχύει μόνο κατά το πρώτο σκέλος της η ρήση του Μάο «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση». Μόνο θαυμάσια δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αυτή.
Η Ευρώπη πυροβολεί τα πόδια της εάν αντιμετωπίζει τις προκλήσεις των καιρών περίτρομη και περιδεής, αγόμενη ως σχολική τάξη ενώπιον του βλοσυρού διδασκάλου. Την ίδια στιγμή, λεονταρισμοί δεν χωρούν και γενικά είναι ασύμβατοι με την ευρωπαϊκή εικόνα, όπως και αντιπαραγωγική είναι η συνήθης ρητορεία χωρίς ουσία. Μια συγκροτημένη, όμως, ευρωπαϊκή παρουσία είναι και εφικτή και επιβεβλημένη, αλλιώς……
Η Ευρώπη θα πρέπει ανεξαρτήτως των συνθηκών, να μεριμνά συστηματικά και συγκροτημένα για την άμυνά της, χωρίς όμως να καταδικάζει σε ένδεια τους πολίτες της. Τούτο δεν σημαίνει ότι οι ηγέτες της θα πρέπει να οραματίζονται πολέμους, αλλά αντίθετα είναι αναγκαίο να συμβάλλουν ουσιαστικά στην επίτευξη και διατήρηση της ειρήνης. Η Ε.Ε. θα πρέπει να είναι ενεργός και έντιμος μεσολαβητής σε περίπτωση συρράξεων και να συμβάλλει στη δικαιότερη δυνατή ειρήνη, πόσω μάλλον όταν πρόκειται για τη γειτονιά της. Θα πρέπει, επίσης να στρέφει πάντοτε το βλέμμα της και προς το μέλλον και να είναι έτοιμη για αυτό, διότι αφεύκτως τούτο θα έλθει. Εξ άλλου, όπως αναφέρει η Δήλωση Σουμάν, «Η παγκόσμια ειρήνη δεν είναι δυνατόν να διαφυλαχθεί χωρίς δημιουργικές προσπάθειες, ανάλογες με τους κινδύνους που την απειλούν».
Συνευρωπαίοι φίλοι, όλοι μας, λίγο-πολύ, ζήσαμε αυτοκρατορικές εποχές. Ίσως κάποιοι από εμάς, στα τρίσβαθα του νου τους, να εκτιμούν πως είναι «περισσότερο ίσοι» από τους υπολοίπους. Μοιραζόμαστε, ωστόσο, μια νέα αυτοκρατορία, όχι του Κακού, αλλά θα ήθελα να πιστεύω, του Καλού, με κορωνίδα, όπως προαναφέρθηκε, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε όλες τις εκφάνσεις της. Οι προκλήσεις, εσωτερικές και εξωτερικές είναι πολλές, σημαντικές και γνωστές και μας αφορούν όλους, με φυσιολογική συνέπεια την ανάγκη για προσαρμογές και εκσυγχρονισμούς, κάποιοι από τους οποίους είναι επείγοντες. Για όλους αυτούς τους λόγους, επιβάλλεται να αντιμετωπίσουμε με καθαρό βλέμμα την πραγματικότητα και να πράξουμε τα δέοντα, ώστε η Ευρώπη στον νέο κόσμο που έρχεται, να μην είναι ευγενές απομεινάρι του παρελθόντος, αλλά φωτοδότης του μέλλοντος.
Ανδρέας Παπασταύρου, Πρέσβης
naftemporiki.gr
Newsroom
