Ο κόσμος ολόκληρος έχει στρέψει το βλέμμα στο Ιράν και παρακολουθεί συγκλονισμένος την εξέγερση της κοινωνίας κατά των μουλάδων. Οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν στην Τεχεράνη με αφορμή με το εκρηκτικό κύμα ακρίβειας και τη φτώχεια έχουν εξαπλωθεί σε κάθε άκρη της χώρας με τη μορφή ευθείας αμφισβήτησης του καθεστώτος. Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, προσπαθεί να τις παρουσιάσει ως μία συνωμοσία ξένων δυνάμεων και εσωτερικών «τρομοκρατών» και απαντά με αιματηρή καταστολή. Οι μαρτυρίες σοκάρουν.
Ο κατάλογος των θυμάτων μακραίνει
Τουλάχιστον 162 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί μέσα σε 15 ημέρες αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων, ενώ ο συνολικός αριθμός των νεκρών φτάνει τους 203, συμπεριλαμβανομένων 41 μελών των δυνάμεων ασφαλείας, σύμφωνα με στοιχεία αμερικανικής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται και παιδιά γεγονός που εντείνει την οργή τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας. Οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 3.280, όμως το πραγματικό μέγεθος της καταστολής παραμένει ασαφές. Το καθεστώς έχει επιβάλει ένα πρωτοφανές μπλακ άουτ επικοινωνιών: Όχι μόνο το διαδίκτυο, αλλά και τα κινητά, τα σταθερά τηλέφωνα και τα γραπτά μηνύματα έχουν ουσιαστικά «σιγήσει». Ειδικοί στον κυβερνοχώρο περιγράφουν την κατάσταση ως τη σοβαρότερη διακοπή επικοινωνιών που έχει βιώσει ποτέ η χώρα, ακόμη και σε σύγκριση με προηγούμενες αιματηρές κρίσεις.
Μνήμες από το Πράσινο Κίνημα του 2009
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν από την οικονομική ασφυξία και την εκτίναξη του κόστους ζωής, αλλά γρήγορα μετατράπηκαν σε ανοιχτή πολιτική αμφισβήτηση. Σε δεκάδες πόλεις ακούγονται συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και «Θάνατος στον Χαμενεΐ», με την κοινωνική βάση των κινητοποιήσεων να διευρύνεται καθημερινά. Πολλοί Ιρανοί συγκρίνουν τη σημερινή εξέγερση με το «Πράσινο Κίνημα» του 2009, όταν εκατομμύρια πολίτες βγήκαν στους δρόμους αμφισβητώντας το εκλογικό αποτέλεσμα. Και τότε, όπως και τώρα, η απάντηση ήταν μαζική καταστολή, συλλήψεις και φίμωση της ενημέρωσης. Η διαφορά είναι ότι σήμερα η γεωγραφική εξάπλωση είναι ευρύτερη και η βία εντονότερη.
Το όνομα Παχλαβί επιστρέφει στους δρόμους
Μέσα στο κενό πολιτικής εκπροσώπησης, επανεμφανίζεται δυναμικά το όνομα του Ρεζά Παχλαβί, εξόριστου γιου του τελευταίου Σάχη. Σε βίντεο και μαρτυρίες από διαδηλώσεις, ακούγονται συνθήματα υπέρ της επιστροφής της μοναρχίας, κάτι που μέχρι πρόσφατα ήταν σχεδόν αδιανόητο στο εσωτερικό του Ιράν. Ο ίδιος ο Παχλαβί, που ζει στις ΗΠΑ, επιχειρεί να παρουσιαστεί ως de facto ηγέτης της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης, καλώντας σε συντονισμένη πανεθνική δράση. Αναλυτές σημειώνουν ότι η απήχηση αυτή δεν προκύπτει τόσο από οργανωμένη υποστήριξη, όσο από την απόγνωση μιας κοινωνίας που νιώθει πως το σημερινό σύστημα έχει φτάσει σε αδιέξοδο.
Περιφερειακή ανησυχία και διεθνής πίεση
Οι εξελίξεις στο Ιράν προκαλούν έντονη ανησυχία στην περιοχή. Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις δηλώνουν ότι παρακολουθούν στενά την κατάσταση και βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, ενώ ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του στον «αγώνα του ιρανικού λαού για ελευθερία», κάνοντας λόγο για γενναιότητα του περσικού έθνους. Στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι η Ουάσιγκτον «στέκεται έτοιμη να βοηθήσει», αν και παραμένει ασαφές μέχρι πού θα έφτανε μια τέτοια στήριξη. Διαδηλώσεις στήριξης του ιρανικού λαού είναι σε εξέλιξη σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ένα καθεστώς υπό πίεση
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει επιβιώσει επανειλημμένα από κύματα λαϊκής οργής. Όμως ο συνδυασμός μαζικών θυμάτων, πρωτοφανούς φίμωσης και ανοιχτής αμφισβήτησης της ίδιας της δομής της εξουσίας συνθέτει αυτή τη φορά μια κρίση βαθύτερη. Τα σενάρια για την επόμενη μέρα έχουν ήδη ανοίξει.
ΑΜΠΕ
«The New Daily Mail»
Newsroom
