Με άλλα λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι η σκιώδης Κυβέρνηση της Βενεζουέλας για τα επόμενα χρόνια. Το παράδειγμα Τραμπ δεν θα διστάσουν να ακολουθήσουν άλλες «αναθεωρητικές» δυνάμεις, ακολουθώντας αυτούς τους νέους κανόνες, στην Ταϊβάν, την Ουκρανία, αλλά και στις πάνω από 50 ένοπλες συγκρούσεις που μαίνονται σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. «Η επισήμανση αυτή δεν αποτελεί υπεράσπιση του καθεστώτος της Βενεζουέλας, αλλά μια προειδοποίηση: Η Δημοκρατία δεν μπορεί να εξαχθεί με πυραυλικές επιθέσεις ή να επιβληθεί από αέρος. Πολύ λιγότερο όταν όσοι την επικαλούνται έχουν επανειλημμένα δείξει περιφρόνηση για τους θεσμούς», όπως γράφει στο κύριο άρθρο της η ισπανική El Pais.
Πρόκειται για το νέο δόγμα «Ντόνρο», που ο Ντόναλντ Τραμπ επικαλέστηκε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου για τη Βενεζουέλα: Τη σύνθεση του «Ντόναλντ» με το όνομα του Τζειμς Μονρόε, του Αμερικανού Προέδρου που τον Δεκέμβριο του 1823, ανακήρυξε το ομώνυμο δόγμα, προειδοποιώντας τότε τα ευρωπαϊκά Κράτη, παγκόσμιες δυνάμεις εκείνη την εποχή, να μη παρεμβαίνουν στις διαφορές των νέων αμερικανικών Κρατών. Η Λατινική Αμερική γνωρίζει άλλωστε πολύ καλά τις συνέπειες των λύσεων που επιβάλλονται με τη βία. Η καταδίκη της στρατιωτικής επιχείρησης δεν νομιμοποιεί τον Μαδούρο, έναν Πρόεδρο που κυβέρνησε με εκλογικές νοθείες, καταστολή, κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών και δίωξης των διαφωνούντων.
Τι ακολουθεί;
Αλλά αυτό που είναι διαφορετικό στο πλαίσιο της Βενεζουέλας είναι ότι η Κυβέρνηση Τραμπ έχει επικαλεστεί το δικαίωμα χρήσης βίας και δίωξης του Προέδρου τρίτης χώρας στο όνομα του αμερικανικού λαού. Αλλά το σχέδιο του Τραμπ για τη Βενεζουέλα έρχεται σε αντίθεση με την ευρεία ρητορική του κατά της παρέμβασης σε ξένα Κράτη. Οι μεγάλες δυνάμεις, βέβαια, ενεργούσαν πάντα σαν… μεγάλες δυνάμεις. Με άλλα λόγια, ακολουθούν μια αυτοκρατορική πολιτική. Το διακύβευμα είναι η παγκόσμια διακυβέρνηση.
Παρόμοιες καταστάσεις έχουν δημιουργηθεί και από άλλους Αμερικανούς Προέδρους. Η εισβολή στο Ιράκ υπό τον τότε Πρόεδρο Τζορτζ Μπους Τζούνιορ ή η επέμβαση στη Λιβύη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία, η οποία υπερέβη τα όρια της εξουσιοδότησης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών ήταν όμως ότι ολόκληρη η Μέση Ανατολή αποσταθεροποιήθηκε για δεκαετίες. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο, το οποίο προέκυψε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και βασίστηκε στην πολυμέρεια. Προφανώς, πιστεύουν ότι δεν έχουν ανάγκη την προστασία του νόμου και, ως εκ τούτου, θεωρούν τον εαυτό τους υπεράνω του ίδιου του νόμου. Αλλά ο κόσμος είναι πολύ μεγάλος για να κυβερνάται από ένα μόνο Κράτος, όσο ισχυρό κι αν είναι αλλά συμβαδίζει επίσης με την εδώ και καιρό ειδική εξαίρεση που έχει θέσει για τη χώρα», γράφει η ιστοσελίδα Axios. Τι ακολουθεί: Ο Τραμπ δεν έχει διευκρινίσει για πόσο καιρό θα παραμείνουν οι αμερικανικές δυνάμεις στη Βενεζουέλα ή ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται για τη «συνετή μετάβαση» που ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Ένας χρόνος παρορμητικής εξωτερικής πολιτικής
Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ για την επίθεση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Μαδούρο κορυφώνει έναν χρόνο παρορμητικής, ιδιοτελούς εξωτερικής πολιτικής που αγνοεί τους πολυμερείς κανόνες και το διεθνές δίκαιο. «Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, ακόμη και για χάρη της επιβίωσης των Κυβερνήσεών τους, δεν έχουν άλλη εναλλακτική λύση από το να προσπαθήσουν να ευθυγραμμίσουν την εξωτερική και εσωτερική τους πολιτική στη νέα πραγματικότητα, και αυτό θα υπονομεύσει περαιτέρω το διεθνές δίκαιο…», λέει ο Βινίσιους Ροντρίγκες Βιέιρα, Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Armando Αlvares Penteado του Σάο Πάολο.
«Έχουμε ένα σενάριο που θέτει οποιονδήποτε στο στόχαστρο, ακόμα και εκείνους που τώρα ευθυγραμμίζονται, όπως ο Αργεντίνος Πρόεδρος Μιλέι, επειδή το μόνο που έχει να κάνει ο Τραμπ είναι να πει ότι υπάρχει υποψία για ναρκοτρομοκρατία για να εκφοβίσει ένα Κράτος», προσθέτει ο Βραζιλιάνος ακαδημαϊκός. «Έτσι», συνεχίζει ο Βιέιρα, «έχουμε εδώ κάτι που συνδυάζει τον 19ο αιώνα, την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων, αλλά με τους φυσικούς πόρους του 21ου αιώνα, με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα συναφή που επιτρέπουν τον ''χειρουργικό» πόλεμο''».
Στην πολιτική φιλοδοξία του Τραμπ προστίθεται άλλωστε μια άλλη, εξίσου ανησυχητική: Η ανακοίνωση ότι οι αμερικανικές Εταιρείες θα καταλάβουν τη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας για να «βγάλουν χρήματα», ενισχύοντας την αντίληψη ότι η παρέμβαση δεν αποσκοπεί στην αποκατάσταση δικαιωμάτων, αλλά στη διαχείριση της εξουσίας και του πλούτου. Αν και γίνεται επίκληση της ανοικοδόμησης των κατεστραμμένων υποδομών, αυτό ισοδυναμεί με μια βίαιη εξωτερική ιδιοποίηση φυσικών πόρων που συγχέει τη βοήθεια, τις επενδύσεις και την οικονομική κυριαρχία.
Η Πρισίλα Κανεπάρο, ειδικός στο Διεθνές Δίκαιο, δήλωσε στο CNN Brazil ότι «είναι αναμφισβήτητο πως ο Μαδούρο είναι δικτάτορας, ότι διώκει ανθρώπους και ότι επιδεινώνει τις συνθήκες ανθρωπίνων δικαιωμάτων του πληθυσμού της Βενεζουέλας». «Ωστόσο, το Διεθνές Δίκαιο ορίζει ότι η παρέμβαση σε άλλη χώρα εξαρτάται από την άδεια των 15 χωρών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κάτι που δεν συνέβη, ή από τη λεγόμενη νόμιμη αυτοάμυνα, αλλά δεν υπάρχει επίσης καμία απειλή από τη Βενεζουέλα για τις ΗΠΑ». «Ωστόσο, όταν πραγματοποιείται μια επέμβαση αυτού του τύπου, πρέπει να υπάρχει ένα σχέδιο Β, μια μεταβατική Κυβέρνηση, αλλά εδώ δεν υπήρχε τίποτα τέτοιο, ούτε καν η Γερουσία των ΗΠΑ γνώριζε για την επίθεση, επομένως όλα όσα συμβαίνουν παρουσιάζουν πρωτοφανείς προκλήσεις, ειδικά επειδή είναι η πρώτη φορά που υπάρχει άμεση επίθεση από τις ΗΠΑ στη Νότια Αμερική», πρόσθεσε η Πρισίλα Κανεπάρο.
Τέλος του «απομονωτισμού»
Ο Πρόεδρος Τραμπ έχτισε επίσης την εξωτερική πολιτική του πάνω στην απόρριψη των παρεμβάσεων, υπόσχοντας επανειλημμένα ότι η Αμερική θα σταματούσε να ανατρέπει καθεστώτα και να ανοικοδομεί έθνη. Τι είχε υποσχεθεί προηγουμένως ο Τραμπ: «Πιστεύουμε ότι η δουλειά του στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι να διεξάγει ατελείωτες αλλαγές καθεστώτων, πολέμους σε όλο τον κόσμο, άσκοπους πολέμους. Η δουλειά του στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών είναι να υπερασπίζεται την Αμερική από επιθέσεις και εισβολές εδώ στην πατρίδα», είχε πει στο Συνέδριο του Ελευθεριακού Κόμματος το 2024.
Αλλά έχει διαμορφώσει σταθερά μια εξαίρεση για τη Βενεζουέλα λόγω της εγγύτητάς της και της κατοχής των μεγαλύτερων αποθεμάτων πετρελαίου στον κόσμο. «Θα τη διοικήσουμε, ουσιαστικά, μέχρι να μπορέσουμε να κάνουμε μια ασφαλή, σωστή και συνετή μετάβαση», δήλωσε ο Τραμπ, περιγράφοντας τα σχέδια των αμερικανικών πετρελαϊκών Εταιρειών να επενδύσουν δισεκατομμύρια στις υποδομές της Βενεζουέλας. Δεν υπάρχει όμως νόμιμη μετάβαση υπό ξένη κηδεμονία, ούτε είναι δυνατή η Δημοκρατία εάν το μέλλον μιας χώρας διαχειρίζεται από έξω ως προτεκτοράτο. «Η πολιτική αυτή αντικατοπτρίζει τις στρατηγικές μετά την εισβολή στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, τις οποίες ο Τραμπ κάποτε επέκρινε», γράφει η αμερικανική ιστοσελίδα Axios: «Στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ που προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντα, αμερικανική εποπτεία των κυβερνητικών λειτουργιών, υποσχέσεις για μια ενδεχόμενη μετάβαση στον τοπικό έλεγχο».
«Παγκόσμιο Δικαστήριο»
«Φοβάμαι ότι οι ΗΠΑ φιλοδοξούν να γίνουν το παγκόσμιο Δικαστήριο», λέει Ευρωπαίος βετεράνος διπλωμάτης. «Δεν ξέρω αν ο Μαδούρο είναι έμπορος ναρκωτικών. Ξέρω ότι ήταν Δικτάτορας, που έβλαψε τον λαό του. Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι το παγκόσμιο Δικαστήριο. Αν ο Μαδούρο διέπραξε εγκλήματα, θα πρέπει να κριθεί από τον λαό του. Αν διέπραξε διεθνή εγκλήματα, θα πρέπει να κριθεί από τη διεθνή Κοινότητα. Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, του οποίου οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μέλος, ασκεί εδώ και καιρό πιέσεις στη Βενεζουέλα για τις πολλαπλές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αλλά ποτέ δεν έχει εξετάσει το ενδεχόμενο χρήσης βίας για την αλλαγή του καθεστώτος ενός Κράτους, ούτε να δικαιολογήσει τη δίκη ενός προέδρου τρίτης χώρας που απολαμβάνει προσωπικής ασυλίας».
Η πολιτική της Κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να περιλαμβάνει ένοπλη επέμβαση εναντίον όσων αντιτίθενται στις πολιτικές της. «Δεν περνάει εβδομάδα χωρίς στοχευμένη επίθεση σε τρίτη χώρα. Αντίθετα, προωθεί καθεστώτα που συνάδουν με το πολιτικό της δόγμα, έστω και αν είναι εξαιρετικά αμφισβητήσιμα. Είναι πολύ πιθανό οι πρόσφατες απειλές κατά του Ιράν να υλοποιηθούν σύντομα», λέει πηγή, που ζήτησε να μην κατονομαστεί. «Απέναντι στη Ρωσία, ωστόσο, υπάρχει μια στάση καλοσύνης. Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαχειρίζονται την προοπτική να εμπλέξουν τη Ρωσία στο γεωπολιτικό τους δόγμα, μειώνοντας έτσι την ''απεριόριστη'' συμμαχία της Ρωσίας με την Κίνα. Αν αυτό ήταν το σχέδιο της κυβέρνησης των ΗΠΑ, θα αποτελούσε περαιτέρω απόδειξη της αυτοκρατορικής πολιτικής της να εμπλέκει αυταρχικά καθεστώτα, εφόσον παραμένουν εντός της σφαίρας επιρροής των ΗΠΑ».
naftemporiki.gr
«The New Daily Mail»
Newsroom
