Η αριθμητική του συσχετισμού: Οικονομία, δαπάνες, Βιομηχανία
Σε ονομαστικούς όρους, η οικονομία της Τουρκίας είναι, με βάση πρόσφατα δεδομένα, περίπου 5,5 φορές μεγαλύτερη από την ελληνική, ενώ η αναλογία προσεγγίζει το 8 προς 1 σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης. Η Ελλάδα δαπανά περίπου το 3% του ΑΕΠ της για την άμυνα, ενώ η Τουρκία περίπου 1,9%-2%. Σε απόλυτα μεγέθη, οι τουρκικές αμυντικές δαπάνες είναι περίπου 3,5 έως 4 φορές μεγαλύτερες από τις ελληνικές, ενώ ειδικά στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας η διαφορά είναι κολοσσιαία. Η τουρκική αμυντική βιομηχανία είναι πολλαπλάσια της ελληνικής σε κύκλο εργασιών και εξαγωγές, ενώ η εγχώρια συμμετοχή φέρεται να καλύπτει πλέον περίπου το 80% των αμυντικών προμηθειών της.
Κατά συνέπεια, ο κίνδυνος μιας εξοπλιστικής κούρσας που θα ξεπεράσει τις οικονομικές δυνατότητες της Ελλάδας είναι απολύτως υπαρκτός. Ιδίως αν η Τουρκία καταφέρει να περιορίσει τον καλπάζοντα πληθωρισμό, ο οποίος εκτοξεύει το κόστος χρηματοδότησης και εξυπηρέτησης του -κατά τα λοιπά περιορισμένου για τα ευρωπαϊκά δεδομένα- δημόσιου χρέους της.
Η δεύτερη ισορροπία και τα κέρδη της Άγκυρας στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Στο μεταξύ, όμως, εμφανίζονται πολύ ανησυχητικά σημάδια ανατροπής μιας δεύτερης ισορροπίας, εις βάρος της Ελλάδας: Εκείνης που αφορά τη γεωπολιτική εμβέλεια και επιρροή των δύο χωρών. Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αποτέλεσε το τελευταίο, και ίσως κορυφαίο, δείγμα αυτής της ανησυχητικής διατάραξης. Η Τουρκία αναδείχθηκε, στο πλαίσιο της Συνόδου, σε πολύτιμο, σχεδόν αναντικατάστατο σύμμαχο του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης.
Πρώτον, έλαβε την πολιτική «ευλογία» στα υλοποιούμενα σχέδιά της για δύο κομβικά Στρατηγεία. Το ένα, στην Κωνσταντινούπολη, που αφορά την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, στο πλαίσιο της «συμμαχίας των προθύμων» για την Ουκρανία, φαίνεται να γίνεται δεκτό ευμενώς και από τη Μόσχα, η οποία μάλλον προτιμά την Τουρκία σε αυτόν τον ρόλο από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Το δεύτερο Στρατηγείο, στα Άδανα, μια καθαρά νατοϊκή δομή, δίνει στη γειτονική χώρα τον ρόλο βασικού «υπεργολάβου» της Συμμαχίας στο νότιο μέτωπο: Στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Ενισχύει δε ταυτόχρονα, χωρίς αυτό να αναφέρεται ανοικτά στους σχεδιασμούς της Άγκυρας, και την αμυντική της υποδομή στην περίπτωση αντιπαράθεσης με το Ισραήλ.
Δεύτερον, η Τουρκία έκλεισε ή προώθησε σειρά μεγάλων συμφωνιών συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, ενώ τουρκικές Εταιρείες εντάχθηκαν στον πυρήνα της μελλοντικής αρχιτεκτονικής προμηθειών του ΝΑΤΟ. Κάτι που μπορεί, στην πράξη, να λειτουργήσει και ως έμμεση παράκαμψη των εμποδίων ένταξης της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE, τα οποία ύψωσαν η Ελλάδα και η Κύπρος.
Επιπλέον, η Τουρκία βρίσκεται πλέον σε τροχιά απόκτησης F-35, έχοντας προφανώς κάνει την προεργασία για μεταφορά των S-400 εκτός Τουρκίας, πριν ακόμη δώσει τις υποσχέσεις περί ανάκλησης των κυρώσεων CAATSA ο Πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος είχε μόνο διθυραμβικά σχόλια για τον ρόλο της Τουρκίας και του Ερντογάν. Αυτό δεν σημαίνει ότι έπαψαν να υπάρχουν αναχώματα στο αμερικανικό Κογκρέσο, στο Ευρωκοινοβούλιο και στην Ε.Ε., ούτε ότι εξέλιπε η γενικότερη καχυποψία απέναντι στο καθεστώς Ερντογάν και στις προθέσεις της Τουρκίας. Το πρόβλημα είναι ότι τα αναχώματα αυτά φαίνεται να υποχωρούν ταχύτερα από όσο η Ελλάδα διαμορφώνει μια νέα και συνεκτική στρατηγική.
Η πρόκληση και η ευκαιρία για την Ελλάδα
Είτε αυτό αρέσει στην Ελλάδα είτε όχι, ένας συνδυασμός παραγόντων, από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύρραξη των ΗΠΑ με το Ιράν έως τη σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη και τα σύννεφα στις σχέσεις με το Ισραήλ, οδηγεί βαθμηδόν στην περαιτέρω αναβάθμιση της στρατηγικής σημασίας της Τουρκίας. Η αναβάθμιση αυτή προκύπτει μέσα από ένα σύνθετο πλαίσιο διπλωματικής και βιομηχανικής αλληλεπίδρασης στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και της «συμμαχίας των προθύμων» για την Ουκρανία.
Πρόκειται για μεγάλη πρόκληση για τα ελληνικά συμφέροντα, αλλά και για μια ευκαιρία διατύπωσης ελληνικών απαιτήσεων που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας, χωρίς να περιορίζονται στην αυτονόητη, αλλά ανεπαρκή από μόνη της, απαίτηση για άρση του τουρκικού casus belli. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν, για παράδειγμα, η καθαρή διατύπωση ελληνικής θέσης για την επίλυση της διαφοράς που αναγνωρίζει η Αθήνα, της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, με ειρηνικό τρόπο, μέσω συνυποσχετικού και προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Μια τέτοια πρόταση θα αφαιρούσε από την Τουρκία το επιχείρημα ότι η Ελλάδα αποφεύγει τη λύση, θα υποχρέωνε τους συμμάχους να τοποθετηθούν απέναντι σε μια σαφή νομική διαδικασία και θα επιχειρούσε να κλείσει την εκκρεμότητα προτού μεταβληθεί ακόμη περισσότερο ο συσχετισμός ισχύος. Ασφαλώς υπάρχει και εσωτερικός αντίλογος σε μια τέτοια θέση· προς το παρόν, όμως, δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική αντιπρόταση. Μια άλλη, παράλληλη ενέργεια θα ήταν η πίεση ώστε να αποκτήσει «σάρκα και οστά», δηλαδή συγκεκριμένες επιχειρησιακές δυνατότητες, η περίφημη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως πρότεινε πρόσφατα ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νικόλας Φαραντούρης.
Μια τέτοια κίνηση θα θωράκιζε έτι περισσότερο τα ελληνικά συμφέροντα, χωρίς να αποτελεί οφθαλμοφανή στοχευμένη κίνηση εναντίον της Τουρκίας, αφού η ρήτρα είναι γενική και θα μπορούσε να υποστηριχθεί κι από άλλες χώρες μέλη. Επιπλέον, οι προσπάθειες για την ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας πρέπει όχι απλώς να συνεχιστούν, αλλά να ενταθούν, καθώς ο συγκεκριμένος τομέας έχει εξελιχθεί σε στρατηγικό χαρτί της Άγκυρας. Σε διαφορετική περίπτωση, η Ελλάδα θα αγοράζει ολοένα ακριβότερα την ασφάλειά της, ενώ η Τουρκία θα αυξάνει την αυτάρκεια και την επιρροή της.
Το διπλωματικό παράθυρο που κλείνει
Προς το παρόν, η ελληνική Κυβέρνηση εμφανίζεται να θεωρεί τις επιτυχημένες κινήσεις που έχει κάνει, κυρίως με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Γαλλία και την Αίγυπτο, καθώς και τους εξοπλισμούς στους οποίους έχει προχωρήσει, ως μέσα αγοράς χρόνου. Το κακό είναι ότι δεν φαίνεται να έχει αποσαφηνίσει πώς σκοπεύει να αξιοποιήσει αυτόν τον χρόνο, ενώ η Τουρκία διευρύνει διαρκώς την ατζέντα των διεκδικήσεων και αμφισβητήσεών της απέναντι στη χώρα μας.
Το ελληνικό ποιοτικό πλεονέκτημα σε συγκεκριμένους τομείς στρατιωτικής ισχύος θα κρατήσει αρκετά χρόνια, ενώ τα οικονομικά προβλήματα της γειτονικής χώρας, όπως και η αναβάθμιση της στρατηγικής σχέσης της Ελλάδας με το Ισραήλ, αποτελούν σήμερα σημαντικά πλεονεκτήματα. Δεν συνιστούν, όμως, από μόνα τους στιβαρή στρατηγική για το μέλλον. Αντίθετα με το στρατιωτικό πλεονέκτημα, το διπλωματικό παράθυρο ευκαιρίας μιας περιόδου κατά την οποία η Τουρκία έχει λόγους να αποφεύγει την ανοικτή αντιπαράθεση και δεν έχει ακόμη εδραιώσει αμετάκλητα τη θέση της στις συμμαχίες της νέας εποχής, μπορεί σύντομα να κλείσει.
euro2day.gr
Newsroom
