Για πρώτη φορά μετά από δύο και πλέον χρόνια, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει ξεπεράσει ένα συμβολικό όριο: Τον Απρίλιο, ο μέσος πληθωρισμός και στις 21 χώρες της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 3% σε ετήσια βάση, σε σύγκριση με 2,6% τον προηγούμενο μήνα. Αυτό είναι το υψηλότερο επίπεδό του από τον Σεπτέμβριο του 2023, σύμφωνα με προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat. «Ο κύριος παράγοντας είναι ο πληθωρισμός της ενέργειας», σημειώνει η Oxford Economics: Οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν κατά 11% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, μετά από αύξηση 5,1% τον Μάρτιο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Société Générale, το 60% της αύξησης αποδίδεται στα καύσιμα και το 40% στο φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Με ουσιαστικά μηδενική οικονομική ανάπτυξη, η Ευρώπη έχει εξαντλήσει τα περιθώρια ελιγμών.
Βαθύ χάσμα
Αλλά αυτό το μέσο ποσοστό κρύβει ένα βαθύ χάσμα. «Πίσω από την πρόσοψη της ενότητας, η Ευρώπη κατακερματίζεται σε ένα μωσαϊκό εθνικών πραγματικοτήτων που δεν μοιάζουν πλέον μεταξύ τους. Ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή έφτασε το 3% τον Απρίλιο του 2026 και στις 21 χώρες της Νομισματικής Ένωσης. Αυτό το επίπεδο είναι ανησυχητικό κυρίως επειδή συγκαλύπτει πρωτοφανείς αποκλίσεις στις οικονομικές πορείες μεταξύ των Κρατών μελών. Ενώ η Γαλλία φαίνεται να συγκρατεί την αύξηση του πληθωρισμού στο 2,2%, στη χώρα μας ανήλθε στο 4,6% έναντι 3,4% τον Μάρτιο του 2026 και 2,6% τον Απρίλιο του 2025. «Αυτή η διαφορά αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει πλέον μόνο μία κρίση, αλλά πολλές», λένε οι ίδιες πηγές. «Η ενέργεια, της οποίας οι τιμές διαμορφώνονται από τις εντάσεις στο Στενό του Ορμούζ (αύξηση 14,2% στα πετρελαϊκά προϊόντα), λειτουργεί ως ένας έντονος δείκτης των αδυναμιών κάθε χώρας», προσθέτουν.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν αποκλείεται μάλιστα να αποφασίσει για ένα νέο κύμα επιθέσεων κατά του Ιράν για να σπάσει το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις. Αυτό θα επιδείνωνε την ενεργειακή κρίση και θα συνέβαλε στην εκτόξευση της τιμής του Brent πάνω και από τα 126 δολάρια το βαρέλι που κατέγραψε χθες, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και τέσσερα χρόνια.
Η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, το είπε καθαρά στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου στη Φρανκφούρτη: «Οι οικονομικές προοπτικές είναι εξαιρετικά αβέβαιες και θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τον βαθμό στον οποίο θα επηρεάσει τις αγορές ενέργειας και άλλων βασικών προϊόντων, καθώς και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού…Οι διαθέσιμες πληροφορίες δείχνουν ότι η σύγκρουση επηρεάζει αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα. Οι έρευνες δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης και μείωση της καταναλωτικής και επιχειρηματικής εμπιστοσύνης από την έναρξη του πολέμου».
Όσο και αν η Λαγκάρντ ξορκίζει τον «στασιμοπληθωρισμό», αντιμέτωπη με αυτό το σοκ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επέλεξε να επιδείξει προσοχή, διατηρώντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%. Υπονοεί όμως ότι θα μπορούσε να σκληρύνει τη στάση του ήδη από τον Ιούνιο. Προς το παρόν, ευθυγραμμίζεται με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και την Τράπεζα της Αγγλίας. Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Κάρστεν Μπρζέσκι της ING, η ΕΚΤ δεν θα επιδιώξει να «καταπολεμήσει ένα εξωτερικό σοκ επιδεινώνοντας την οικονομική επιβράδυνση» μέσω επιθετικής νομισματικής σύσφιξης.
Τρία μπλοκ στην Ε.Ε.
Μια λεπτομερής ανάλυση των στοιχείων του Απριλίου, δείχνει πάντως μια νέα γεωγραφία της κρίσης, καθώς η Ε.Ε. εμφανίζεται χωρισμένη σε τρία διακριτά μπλοκ.
Το μπλοκ έκτακτης ανάγκης: Πορτογαλία και χώρες της Βαλτικής
- Η Πορτογαλία είναι επί του παρόντος η πιο εκτεθειμένη χώρα. Παρά την ανθεκτική οικονομία της (αύξηση 2,3% σε ετήσια βάση), η χώρα δέχεται το μεγαλύτερο μέρος ενός σοκ στις τιμές των εισαγωγών. Σύμφωνα με στοιχεία του Πορτογαλικού Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής (INE), η κατανάλωση των νοικοκυριών επιβραδύνεται επειδή η χώρα δαπανά περισσότερα για ενέργεια από ό,τι κερδίζει από τις εξαγωγές. Για αυτές τις χώρες, ο επίμονος πληθωρισμός σημαίνει άμεση απώλεια ανταγωνιστικότητας.
- Το δεύτερο μπλοκ αφορά το «Σούπερ Μάρκετ» και αποτελείται από την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα: Σε αυτές τις χώρες, ο πληθωρισμός έχει αλλάξει πρόσωπο. Έχει μεταφερθεί από το βενζινάδικο και στο Σούπερ Μάρκετ. Στη χώρα μας, οι αυξήσεις κατέγραψαν άνοδο τον Απρίλιο κατά 4,1% από 3,7% τον Μάρτιο, όταν στην Ευρωζώνη έφτασαν στο 2,5%.
- Στην Ιταλία, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα ανέβηκε στο 2,8% σε μόλις ένα μήνα. Τα βασικά τρόφιμα έχουν αυξηθεί κατά 6%, σύμφωνα με το Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής. «Τα νοικοκυριά σε αυτό το μπλοκ ανησυχούν πώς θα βάλουν φαγητό στο τραπέζι, δημιουργώντας εκρηκτική κοινωνική πίεση», λένε οι ειδικοί.
Τα «αμορτισέρ»
Υπάρχει τέλος και το μπλοκ των «Αμορτισέρ», με επίλεκτα μέλη τη Γαλλία και την Γερμανία. Η Γαλλία έχει το χαμηλότερο ποσοστό πληθωρισμού στην ομάδα αυτή (2,2%). Αλλά αυτό το ποσοστό είναι παραπλανητικό. «Το γεγονός ότι η αύξηση του πληθωρισμού παραμένει συγκρατημένη, οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η ζήτηση καταρρέει: οι τιμές αυξάνονται με βραδύτερους ρυθμούς επειδή οι Γάλλοι αγοράζουν λιγότερα μεταποιημένα προϊόντα», γράφει η Les Echos. Το γαλλικό ΑΕΠ παρέμεινε επίσης, στάσιμο κατά το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία INSEE.
Στη Γερμανία, η ανάπτυξη παρέμεινε στο 0,3% το πρώτο τρίμηνο, 0,1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερη από ό,τι είχαν προβλέψει οι αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα της Factset. Τον Απρίλιο, η γερμανική κατανάλωση μειώθηκε κατά 2%. Η Γερμανία πρόσφατα μείωσε στο μισό την πρόβλεψη ανάπτυξης για ολόκληρο το 2026, από 1% σε 0,5%, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Οι ραγδαίες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, «σε συνδυασμό με την έλλειψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και μιας σαφούς στρατηγικής για την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας, δεν αποτελούν καλό οιωνό για τις προοπτικές ανάπτυξης της Γερμανίας», σύμφωνα με τους οικονομολόγους της ING.
Πιο δύσκολο το δεύτερο τρίμηνο
«Οι αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου θα είναι πιο ορατές από το δεύτερο τρίμηνο και μετά», επισημαίνει η Oxford Economics. Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν χθες από την Eurostat «παρέχουν μια γεύση από αυτό που θα πρέπει σύντομα να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: Υψηλότερο από τον στόχο πληθωρισμό και ασθενή οικονομική δραστηριότητα», καταλήγουν οι ειδικοί της Oxford Economics.
Οι αναλυτές της Société Générale αναμένουν ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 3,5% το 2027.
Σε αυτό το πλαίσιο, η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει μεγαλύτερο βάρος από τα μακροοικονομικά θεμελιώδη μεγέθη, τα οποία επίσης δεν είναι καθόλου καθησυχαστικά. Ενώ οι μισθοί παραμένουν ουσιαστικά, στάσιμοι, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό για τους επόμενους 12 μήνες, όπως σημειώνει η ίδια η ΕΚΤ, εκτοξεύονται στο 4%, από 2,5% τον Φεβρουάριο. Δεν πρόκειται για πληθωρισμό που καθορίζεται από τη ζήτηση ή τους μισθούς, αλλά μάλλον για ένα σοκ που καθορίζεται από την πλευρά της προσφοράς και το κέρδος.
Δεύτερη εισαγόμενη κρίση από τις ΗΠΑ
Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι το βάρος θα μετακυλιστεί και πάλι στους πολίτες, με υψηλότερα επιτόκια και νέα λιτότητα. «Αυτά τα μέτρα, ωστόσο, κινδυνεύουν να είναι ''προκυκλικά'', δηλαδή να τροφοδοτήσουν τη σπείρα του στασιμοπληθωρισμού αντί να την καταστείλουν, συμπιέζοντας περαιτέρω τις επενδύσεις, την κατανάλωση και την ανάπτυξη, οδηγώντας τελικά σε ύφεση», προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς.
Μια σπείρα που θυμίζει την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, όταν η αμερικανική κρίση με τα ενυπόθηκα δάνεια, μετατράπηκε στην Ευρώπη σε κρίση χρέους, μνημόνια, δημοσιονομική πειθαρχία, περικοπές στο κοινωνικό κράτος και επισφαλή απασχόληση. Με τα αποκορύφωμα το «ελληνικό πειραματικό εργαστήριο». Και τώρα η Ευρώπη πληρώνει για δεύτερη φορά μια κρίση που προκάλεσε η Αμερική με τον πόλεμο στο Ιράν…
naftemporiki.gr
«The New Daily Mail»
Newsroom
