Η εξόντωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», βύθισε το Μεξικό σε ένα νέο κύμα βίας: Λεωφορεία και αυτοκίνητα πυρπολήθηκαν, δρόμοι αποκλείστηκαν σε τουλάχιστον 20 Πολιτείες και ένοπλοι εμφανίστηκαν σε κεντρικές αρτηρίες πόλεων. Στη Χαλίσκο, επίκεντρο της επιχείρησης, στήθηκαν 65 οδοφράγματα, ενώ στην Γκουανταλαχάρα και στο Πουέρτο Βαγιάρτα υψώνονταν πυκνοί καπνοί.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό χάους, αποκαλύπτεται πλέον ο ρόλος που διαδραμάτισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες: Σύμφωνα με Αμερικανό στρατιωτικό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθοριστική ήταν η συμβολή της νεοσύστατης Joint Interagency Task Force-Counter Cartel (JIATF-CC), μιας διυπηρεσιακής μονάδας του Πενταγώνου που ειδικεύεται στη χαρτογράφηση δικτύων καρτέλ στα σύνορα ΗΠΑ - Μεξικού.
Κλιμάκωση μετά την επιχείρηση
Ο «Ελ Μέντσο», ηγέτης του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), τραυματίστηκε σοβαρά σε συγκρούσεις με τον μεξικανικό Στρατό στην Τάπαλπα της Πολιτείας Χαλίσκο και υπέκυψε. Τέσσερα μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν, ενώ τραυματίστηκαν τρεις στρατιωτικοί. Η αντίδραση του CJNG ήταν άμεση. Πάνω από 250 οδοφράγματα αναφέρθηκαν σε εθνικό επίπεδο, Τράπεζες και Καταστήματα δέχθηκαν επιθέσεις και πτήσεις ακυρώθηκαν. Το μεξικανικό Συμβούλιο Ασφαλείας ανακοίνωσε αργά το βράδυ ότι περίπου το 90% των αποκλεισμών είχε απομακρυνθεί, ενώ 25 άτομα συνελήφθησαν. Χώρες όπως ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Κίνα, η Ινδία και η Νέα Ζηλανδία εξέδωσαν ταξιδιωτικές οδηγίες, καλώντας τους πολίτες τους να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους και να αποφεύγουν μη αναγκαίες μετακινήσεις.
Η αμερικανική συμβολή
Η επιχείρηση «σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε» από τις Ειδικές Δυνάμεις του Μεξικού, σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας της χώρας. Ωστόσο, επιβεβαιώθηκε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφοριακή υποστήριξη. Η JIATF-CC, που συγκροτήθηκε μόλις τον περασμένο μήνα, έχει ως αποστολή να «εντοπίζει, να διαταράσσει και να εξαρθρώνει» δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επικεφαλής της είναι ο Ταξίαρχος Μαουρίτσιο Καλαμπρέζι, ο οποίος έχει δηλώσει ότι η μονάδα αξιοποιεί εμπειρία από την εκστρατεία κατά Οργανώσεων όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος, προσαρμόζοντάς την στις ιδιαιτερότητες των καρτέλ. Αμερικανός πρώην αξιωματούχος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ είχαν συντάξει αναλυτικό φάκελο για τον Οσεγκέρα, ο οποίος βρισκόταν «πολύ ψηλά, αν όχι στην κορυφή» της λίστας στόχων της Ουάσιγκτον. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι παρείχε πληροφορίες, επαινώντας τον μεξικανικό Στρατό για την επιχείρηση.
Πίεση από την Ουάσιγκτον
Η Πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ μίλησε για «απόλυτο συντονισμό» μεταξύ Ομοσπονδιακών και πολιτειακών Αρχών, επιχειρώντας να καθησυχάσει την κοινή γνώμη. Ωστόσο, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε υπό τη σκιά αυξανόμενης πίεσης από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση και εμπορικά μέτρα εάν το Μεξικό δεν επιδείξει αποφασιστικότητα κατά των καρτέλ, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διακίνηση φαιντανύλης. Η ένταξη μεξικανικών καρτέλ στη λίστα τρομοκρατικών Οργανώσεων από τις ΗΠΑ άνοιξε τον δρόμο για περισσότερους πόρους και ευρύτερη στρατιωτική εμπλοκή. Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία της JIATF-CC εντάσσεται σε μια στρατηγική που συνδυάζει πληροφορίες, στρατιωτική επιτήρηση και επιχειρήσεις στα σύνορα.
Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» συνιστά αναμφίβολα μια σημαντική επιτυχία για το Μεξικό και τις ΗΠΑ στον πόλεμο κατά των καρτέλ. Ωστόσο, η άμεση έκρηξη βίας επιβεβαιώνει ότι η στρατηγική αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε κατακερματισμό και εσωτερικές συγκρούσεις. Η ανάδυση της JIATF-CC σηματοδοτεί μια πιο θεσμοποιημένη και στρατιωτικοποιημένη αμερικανική παρουσία στην αντιμετώπιση των καρτέλ. Το ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η συνεργασία θα σταθεροποιήσει την κατάσταση ή αν θα πυροδοτήσει έναν νέο, ακόμη πιο ασταθή κύκλο βίας στο Μεξικό.
ΑΜΠΕ/Reuters/CNN
«The New Daily Mail»
Newsroom
