Το «κρυφό ενοίκιο»Στην κατηγορία των δαπανών που διαμορφώνουν το «κρυφό ενοίκιο» περιλαμβάνονται οι λογαριασμοί ενέργειας (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης), η ύδρευση, τα κοινόχρηστα, τα δημοτικά τέλη, η τακτική φορολογία ακινήτων (ΕΝΦΙΑ για τους ιδιοκτήτες), οι εργασίες συντήρησης και επισκευής, καθώς και τα έξοδα αναγκαστικής μετεγκατάστασης για τους ενοικιαστές. Από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat προκύπτει ότι ακόμη κι αν η μείωση τιμών στα Σούπερ Μάρκετ εφαρμοζόταν θεωρητικά στο 100% των αγορών διατροφής ενός νοικοκυριού, το ανώτατο μηνιαίο όφελος δεν θα ξεπερνούσε τα 25 ευρώ. Το ποσό αυτό εξανεμίζεται άμεσα από τον τρέχοντα πληθωρισμό στους λογαριασμούς στέγασης και ενέργειας.
Βάσει της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ 2024), η μέση μηνιαία δαπάνη διατροφής ανέρχεται σε 356,68 ευρώ (20,7% του προϋπολογισμού) και η μέση δαπάνη στέγασης σε 247,51 ευρώ (14,4%), ενώ για τα ενοικιαζόμενα νοικοκυριά το καθαρό μίσθωμα απορροφά κατά μέσο όρο το 17,1% των συνολικών αγορών τους. Καθώς κάθε νοικοκυριό διαμορφώνει τις δαπάνες του ανάλογα με το εισόδημά του, οι μεγαλύτερες πιέσεις εμφανίζονται στα χαμηλότερα και μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια.
Μηνιαία δαπάνη για τρόφιμα
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΟΣΟ ΠΟΣΟΣΤΟ
- Κρέας €76,11 21,3%
- Γαλακτοκομικά και αυγά €56,58 15,9%
- Λαχανικά €49,84 14,0%
- Αλεύρι, ψωμί και δημητριακά €48,64 13,6%
- Φρούτα €28,30 7,9%
- Ψάρια €24,99 7,0%
- Έλαια και λίπη €20,62 5,8%
- Ζάχαρη, μέλι, σοκολάτα κ.ά. €18,22 5,1%
- Λοιπά είδη διατροφής €13,73 3,8%
- Νερά, αναψυκτικά και χυμοί €10,07 2,8%
- Καφές, τσάι και κακάο €9,56 2,7%
Πέρα όμως από τους υπολογισμούς, η πραγματικότητα μιλά από μόνη της. Από το 2018 έως σήμερα, οι δείκτες της Eurostat καταγράφουν σωρευτική αύξηση των τιμών ενέργειας της τάξεως του 35% έως 65%, ανάλογα με το είδος καυσίμου και την κατηγορία κατανάλωσης, η οποία σε συνδυασμό με την άνοδο των τιμών των ακινήτων άνω του 60% τροφοδοτεί σταθερά το «κρυφό ενοίκιο». Παράλληλα, τα στοιχεία του ΔΤΚ της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιούλιο του 2026 αποτυπώνουν την ετήσια επιτάχυνση σε επιμέρους καύσιμα, με το πετρέλαιο θέρμανσης να σημειώνει ετήσια αύξηση +53,2%, και το φυσικό αέριο +16,7% μέσα σε έναν μόλις χρόνο.
Δαπάνη στέγασης
- Πετρέλαιο θέρμανσης: +53,2%
- Φυσικό αέριο: +16,7%
- Ενοίκια κατοικιών: +6,8%
- Υπηρεσίες σχετιζόμενες με την κατοικία: +5,5%
- Επισκευή και συντήρηση κατοικίας: +4,8%
- Στερεά καύσιμα: +4,1%
- Ηλεκτρισμός: −2,2%
Ο «λογαριασμός»
Ενόψει της εφαρμογής των μειώσεων τιμών στα Σούπερ Μάρκετ, το ενδιαφέρον στρέφεται αναπόφευκτα στη λίστα με τον αριθμό και τις κατηγορίες των προϊόντων που περιλαμβάνει η πρωτοβουλία. Ας δούμε, όμως, τη δομή των δαπανών των νοικοκυριών προκειμένου να έχουμε μια καθαρή εικόνα για τις πιέσεις που δέχονται. Η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 1.724,54 ευρώ. Από το ποσό των 1.724,54 ευρώ, τα 356,68 ευρώ, δηλαδή ποσοστό 20,7% του συνολικού προϋπολογισμού, κατευθύνονται στην κατηγορία «Είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά», σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024.
Παράδειγμα
Ας εξετάσουμε ένα αισιόδοξο σενάριο: Αν η μέση μείωση κατά 7% περιλάμβανε το σύνολο των ειδών διατροφής, το ανώτατο μηνιαίο όφελος θα ανερχόταν σε 24,97 ευρώ. Στην πραγματικότητα, το μέτρο αφορά συγκεκριμένους κωδικούς και όχι το σύνολο της κατηγορίας, συνεπώς το πραγματικό όφελος είναι αισθητά μικρότερο. Την ίδια στιγμή, οι δαπάνες στέγασης κινούνται με εντελώς διαφορετικές, επιταχυνόμενες ταχύτητες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιούλιο του 2026, ενώ ο ετήσιος πληθωρισμός στην ομάδα «Διατροφή» διαμορφώθηκε στο 0,4%, η συνολική ομάδα της στέγασης σημείωσε αύξηση 8,8%. Παράλληλα, τα ενοίκια κατοικιών αυξήθηκαν κατά 6,8% και το φυσικό αέριο κατέγραψε αύξηση 16,7%.
Το δομικό κόστος
Το κόστος στέγασης συνδέεται άμεσα με το ύψος του ενοικίου ή τη δόση του στεγαστικού δανείου. Η πραγματική οικονομική πίεση, όμως, διαμορφώνεται και από άλλες, μη μισθωτικές δαπάνες. Σε αυτές περιλαμβάνεται το «ενεργειακό πρίμιουμ παλαιότητας». Καθώς άνω του 70% του κτιριακού αποθέματος στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990 χωρίς σύγχρονες προδιαγραφές θερμομόνωσης, ένα νοικοκυριό καταβάλλει αυξημένο κόστος σε ηλεκτρικό ρεύμα, πετρέλαιο ή φυσικό αέριο απλώς και μόνο για να διατηρήσει μια στοιχειώδη θερμοκρασία στο σπίτι.
Στο ίδιο «κρυφό» κόστος προστίθενται οι επιβαρυμένες κοινόχρηστες δαπάνες, οι αυξημένες τιμές στις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής κατοικίας, με ετήσιες αυξήσεις 5,5% και 4,8% αντίστοιχα στον ΔΤΚ, οι αμοιβές διαμεσολάβησης και τα έξοδα μετακόμισης. Έτσι, ακόμη κι αν κάποιος ιδιοκατοικεί και δεν πληρώνει μηνιαίο μίσθωμα, το «κρυφό» αυτό κόστος της συντήρησης και της ενέργειας επιβαρύνει σταθερά το διαθέσιμο εισόδημά του, καθιστώντας την όποια μείωση τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης μια περιορισμένη ελάφρυνση απέναντι στο συνολικό μηνιαίο κόστος διαβίωσης.
Η στεγαστική πίεση
Η επίπτωση της στεγαστικής ακαμψίας δεν διαχέεται ισότιμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, ο Δείκτης Υπερεπιβάρυνσης Κόστους Στέγασης στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 26,4% του συνολικού πληθυσμού. Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν σε νοικοκυριά τα οποία δαπανούν άνω του 40% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματός τους αποκλειστικά για την κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών (ενοίκιο ή τόκους δανείου, ενέργεια, νερό, κοινόχρηστα, φόρους). Το αντίστοιχο ποσοστό στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 Κρατών-μελών είναι μόλις 7,7%, μια τεράστια απόκλιση 18,7 ποσοστιαίων μονάδων.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο οξεία όταν αναλυθούν οι επιμέρους πληθυσμιακές ομάδες βάσει των στοιχείων της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης (SILC 2025) της ΕΛΣΤΑΤ. Για τον φτωχό πληθυσμό της χώρας, δηλαδή τα νοικοκυριά με εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του εθνικού διάμεσου, ο δείκτης υπερεπιβάρυνσης ανέρχεται στο 82,6%. Για τον μη φτωχό πληθυσμό, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 12,7%, ενώ για τους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών διαμορφώνεται στο 31,8%. Παράλληλα, τα στοιχεία των οικογενειακών προϋπολογισμών δείχνουν ότι στο 1ο πεμπτημόριο, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού βάσει δαπανών, τα τρόφιμα απορροφούν το 33,5% του προϋπολογισμού και η στέγαση το 22,4% (συνολικά 55,9%). Στο πλουσιότερο 20% του πληθυσμού (5ο πεμπτημόριο), τα αντίστοιχα μερίδια είναι 12,7% για διατροφή και 12,0% για στέγαση (συνολικά 24,7%).
Πραγματική αγοραστική δύναμη
Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ανά κάτοικο σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (PPS) βρίσκεται στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Την ώρα που τα ονομαστικά εισοδήματα προσπαθούν να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος της προηγούμενης δεκαετίας, οι τιμές σε βασικά αγαθά και στέγαση συγκλίνουν ταχύτατα με τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Ο κατώτατος μισθός σημείωσε ονομαστική αύξηση άνω του 28% από το 2019 έως σήμερα (από 650 σε 830 ευρώ) και ο μέσος ονομαστικός μισθός αυξήθηκε κατά περίπου 15%. Όμως, ο σωρευτικός πληθωρισμός της περιόδου εξανέμισε το μεγαλύτερο μέρος των ονομαστικών αυξήσεων. Στην ίδια περίοδο καταγράφηκε σταδιακή αποκλιμάκωση του εθνικού δείκτη υπερεπιβάρυνσης στέγασης, από 39,5% το 2018 σε 26,4% το 2025. Όμως, και σε αυτή την περίπτωση, ο ελληνικός δείκτης παραμένει υπερτριπλάσιος του ευρωπαϊκού μέσου όρου (7,7%), διατηρώντας την πρώτη θέση στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ε.Ε.-27.
euro2day.gr«The New Daily Mail»
Newsroom
