«Λεφτά...υπάρχουν» και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Στη σκιά του τραγικού θανάτου των τριών πυροσβεστών κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους σε Ρέθυμνο και Γύθειο και με τις πυρκαγιές να απειλούν τη χώρα έχοντας σύμμαχο τα ακραία καιρικά φαινόμενα, Συνεδριάζει σήμερα στο Μέγαρο Μαξίμου το Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Πρωθυπουργό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να απευθύνει σαφές μήνυμα διαρκούς ετοιμότητας του κρατικού μηχανισμού και ενώ η αντιπυρική περίοδος απέχει ακόμη από την ολοκλήρωσή της.
Σε εγρήγορση θα ζητήσει παράλληλα ο Πρωθυπουργός να βρίσκονται και οι Υπουργοί του, λίγο πριν από τις ολιγοήμερες διακοπές του Αυγούστου, με το χρόνο για τις εκλογές να μετρά πλέον αντίστροφα. Επιχειρώντας να στρέψει το βλέμμα και στην επόμενη ημέρα, ο κ. Μητσοτάκης θα καλέσει από το επιτελείο του να συνεχίσει χωρίς καθυστερήσεις την υλοποίηση του κυβερνητικού προγράμματος, επιδεικνύοντας συνέπεια, ταχύτητα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Ταυτόχρονα, αναμένεται να επαναλάβει ότι η Κυβέρνηση θα κριθεί στο τέλος της τετραετίας από το βαθμό πραγματοποίησης των δεσμεύσεων που ανέλαβε απέναντι στους πολίτες και θα καλέσει τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου να διατηρήσουν υψηλούς ρυθμούς παραγωγής έργου, βάσει της στοχοθεσίας που έχει συμφωνηθεί. «Θα έχουμε εκλογές την άνοιξη του 2027 και δική μας υποχρέωση είναι να μπορέσουμε να κλείσουμε όσες περισσότερες εκκρεμότητες μπορούμε. Αλλά να σκεφτούμε και να σχεδιάσουμε το μέλλον», τόνισε χαρακτηριστικά από το Αγαθονήσι, μιλώντας σε πολίτες.
Το μήνυμα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Κυβέρνηση εισέρχεται στην τελική ευθεία προς τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου ο Πρωθυπουργός θα παρουσιάσει το νέο και τελευταίο πριν από τις κάλπες, πακέτο οικονομικών παρεμβάσεων. Στο κυβερνητικό επιτελείο η προετοιμασία βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη, με βασική επιδίωξη οι νέες πρωτοβουλίες να επιστρέφουν το μέρισμα της ανάπτυξης στην κοινωνία, δίνοντας έμφαση στους συνταξιούχους, στη μεσαία τάξη, στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και στους ελεύθερους επαγγελματίες. Κύρια κατεύθυνση της κυβερνητικής πολιτικής παραμένουν η συνέχιση των φοροελαφρύνσεων και η μείωση των βαρών, με απόλυτο σεβασμό στη δημοσιονομική σταθερότητα.
Η θεματολογία
Στην ατζέντα της σημερινής Συνεδρίασης περιλαμβάνονται σημαντικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πολιτικών:
- Εισήγηση από τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, τον Υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και τον Αναπληρωτή Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Γιώργο Κώτσηρα σχετικά με τις νέες πρωτοβουλίες και τα αποτελέσματα της πολιτικής για την οδική ασφάλεια.
- Ενημέρωση από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση για την πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
- Εισήγηση από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου για την έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα.
- Παρουσίαση από τον Υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη του νομοσχεδίου για τη δευτερογενή χρήση ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας.
- Παρουσίαση από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Τσάφο του νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2024/1711 ως προς τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
- Παρουσίαση από τον Υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον Υφυπουργό Γιάννη Μπούγα των νομοθετικών πρωτοβουλιών: α) Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2024/1712 σχετικά με την πρόληψη και της καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, β) Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2024/1203 σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου.
- Εισήγηση από τον Υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο σχετικά με την αναθεώρηση του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής 2026.
- Εισήγηση από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό Νίκο Τσάφο σχετικά με την σύσταση, συγκρότηση και λειτουργία Κυβερνητικής Επιτροπής για την Πυρηνική Ενέργεια.
«Λεφτά...υπάρχουν» και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Εν τω μεταξύ, με «προίκα» 23 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ, ξεκινά η μάχη για τη μετάβαση στη μετά-NGEU εποχή. Τον ερχόμενο Σεπτέμβριο του 2026 λήγει η προθεσμία υποβολής αιτημάτων πληρωμής για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Η Κυβέρνηση και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προετοιμάζονται για το «κενό» που θα δημιουργηθεί, καθώς οι πόροι του RRF, οι οποίοι τροφοδότησαν την ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια, ολοκληρώνονται.
Παράλληλα, οι επενδυτικές ανάγκες της χώρας παραμένουν υψηλές, ιδιαίτερα στους τομείς της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης: Από τις υποδομές και τη Βιομηχανία μέχρι τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις. Η Κυβέρνηση αναζητά νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς η επόμενη ημέρα δεν θα περιλαμβάνει τη «βροχή» επιχορηγήσεων του RRF, αλλά θα βασίζεται κυρίως σε δάνεια, ίδια κεφάλαια και μόχλευση ιδιωτικών πόρων. Το 2026 θεωρείται έτος-καμπή, καθώς η ολοκλήρωση του RRF συμπίπτει με την έναρξη των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ε.Ε. για την περίοδο 2028-2034. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η μετάβαση στη μετά-NGEU εποχή δεν θα συνοδευτεί από επενδυτικό «κενό». Η στρατηγική της Αθήνας εστιάζει στην πλήρη αξιοποίηση των υφιστάμενων πόρων, όπως το ΕΣΠΑ 2021-2027, στην αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών Ταμείων, αλλά και στη δημιουργία μόνιμων εθνικών χρηματοδοτικών μηχανισμών που θα στηρίξουν την οικονομία μετά το 2026.
Η πρόκληση είναι διπλή: Από τη μία πλευρά, η διασφάλιση της ομαλής ολοκλήρωσης των έργων του RRF μέχρι το 2026 και, από την άλλη, η προετοιμασία του εδάφους για τη νέα προγραμματική περίοδο. Στο πλαίσιο αυτό, το ΥΠΕΘΟ σχεδιάζει να αξιοποιήσει όλες τις διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης, συνδυάζοντας ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους. Παράλληλα, η Ελλάδα προετοιμάζεται για τις διαπραγματεύσεις για το νέο ΠΔΠ, όπου αναμένεται να διεκδικήσει αυξημένους πόρους για τη συνοχή, την αγροτική ανάπτυξη και τις υποδομές. Η μετάβαση στη μετά-NGEU εποχή δεν θα είναι εύκολη. Η απώλεια των επιχορηγήσεων του RRF, που κάλυπταν σημαντικό μέρος των δημοσίων επενδύσεων, θα πρέπει να αναπληρωθεί από άλλες πηγές, όπως το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), η μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων και η αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών εργαλείων. Επιπλέον, το 2028, όταν θα αρχίσει η αποπληρωμή των δανείων του RRF, η Ελλάδα θα κληθεί να καταβάλει περίπου 19% των συνολικών δανείων που έλαβε, δηλαδή περίπου 3,3 δισ. ευρώ, γεγονός που θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό.
Ο νέος «κουμπαράς»
Η απάντηση της Αθήνας στην πρόκληση αυτή είναι η δημιουργία ενός νέου Εθνικού Επενδυτικού Ταμείου (ΕΕΤ). Το ΕΕΤ, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2026-2030, θα λειτουργεί ως αυτόνομος χρηματοδοτικός Οργανισμός, με στόχο την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και τη διοχέτευσή τους σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του ΥΠΕΘΟ, το ΕΕΤ θα προέλθει από τη μετεξέλιξη της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας. Η αρχική του κεφαλαιοποίηση θα προέλθει από εθνικούς πόρους, ενώ στη συνέχεια θα επιδιωχθεί η συμμετοχή διεθνών χρηματοδοτικών Οργανισμών, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς και ιδιωτών επενδυτών.
Το ΕΕΤ θα εστιάσει σε τομείς όπως η πράσινη ενέργεια, η ψηφιακή τεχνολογία, οι υποδομές και η καινοτομία, προσφέροντας χρηματοδοτικά εργαλεία όπως συμμετοχές στο κεφάλαιο Επιχειρήσεων, εγγυήσεις και χαμηλότοκα δάνεια. Παράλληλα, η Ελλάδα ποντάρει στην πλήρη αξιοποίηση των 23 δισ. ευρώ που απομένουν από το ΕΣΠΑ 2021-2027. Από αυτά, τα 17,1 δισ. ευρώ αφορούν ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση και τα 5,8 δισ. ευρώ εθνική συμμετοχή. Τα κονδύλια αυτά θα διοχετευθούν σε έργα υποδομών, πράσινης μετάβασης, ψηφιακού μετασχηματισμού και κοινωνικής συνοχής. Σημειώνεται ότι, κατά την περίοδο 2021-2025, η Ελλάδα απορρόφησε μόλις 20% των συνολικών πόρων του ΕΣΠΑ, περίπου 5,3 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι η πλειονότητα των κονδυλίων πρέπει να απορροφηθεί τα επόμενα χρόνια.
Τα νέα εργαλεία
Εκτός από το ΕΕΤ και το ΕΣΠΑ, η Ελλάδα σχεδιάζει να αξιοποιήσει και μια σειρά από νέα ευρωπαϊκά εργαλεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (2028-2034), το οποίο θα παρέχει πόρους για τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και μικρών Επιχειρήσεων κατά τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία, καθώς και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (2026-2032), το οποίο θα χρηματοδοτήσει έργα ενεργειακής αναβάθμισης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ειδικότερα, τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία που αναμένεται να αξιοποιηθούν μετά το 2030 περιλαμβάνουν:
- Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (5,3 δισ. ευρώ): Θα χρηματοδοτήσει δράσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τη προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας. Η Ελλάδα αναμένεται να λάβει περίπου 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο αυτό, τα οποία θα διατεθούν για τη στήριξη περισσότερων από 70.000 ευάλωτων νοικοκυριών.
- Ταμείο Εκσυγχρονισμού: Χρηματοδοτείται από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της Ε.Ε. και στηρίζει έργα ενεργειακής μετάβασης σε χώρες με χαμηλότερο ΑΕΠ.
- Ταμείο Καινοτομίας (2026-2032): Παρέχει χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η Ελλάδα στοχεύει στην προσέλκυση πόρων ύψους 1,6 δισ. ευρώ από το ταμείο αυτό για τη χρηματοδότηση έργων στους τομείς της αποθήκευσης ενέργειας, του υδρογόνου και της δεσμευσης άνθρακα.
Το «μαξιλάρι»
Για να γεφυρωθεί το χρηματοδοτικό κενό του 2026, η Κυβέρνηση σχεδιάζει τη δημιουργία ενός ειδικού «μαξιλαριού» ρευστότητας. Το «μαξιλάρι» αυτό θα αποτελείται από:
- Πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), οι οποίοι θα αυξηθούν σταδιακά μέχρι το 2029. Ειδικότερα, 2 δισ. ευρώ θα διατεθούν για την ενίσχυση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (HDB). Σύμφωνα με απόφαση του ECOFIN, το «μαξιλάρι» αυτό θα επιτρέψει τη μεταφορά ανείσπρακτων πόρων του RRF από το 2026 στο ΠΔΕ μέσω της HDB για τη χρηματοδότηση έργων που θα ολοκληρωθούν μετά το 2026.
- Επιπλέον, από τα 2021-2027, τα 26,2 δισ. ευρώ του ΕΣΠΑ, η απορρόφηση των οποίων καθυστερεί. Για την επιτάχυνση της απορρόφησης, το ΥΠΕΘΟ σχεδιάζει τη σύσταση ειδικής «ομάδας κρούσης» (Task Force), η οποία θα παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης των έργων και θα παρεμβαίνει όπου παρατηρούνται καθυστερήσεις. Παράλληλα, η Ελλάδα θα ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την παράταση της προθεσμίας επιλεξιμότητας δαπανών για το ΕΣΠΑ 2021-2027 μέσω του κανόνα «N+3», γεγονός που θα δώσει τη δυνατότητα απορρόφησης των πόρων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2029.
Τέλος, η Ελλάδα ποντάρει στην αξιοποίηση των πόρων του νέου STEP (Strategic Technologies for Europe Platform), το οποίο παρέχει πρόσθετη χρηματοδότηση για έργα στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας, της βιοτεχνολογίας και των καθαρών τεχνολογιών. Η Ελλάδα στοχεύει στην προσέλκυση πόρων ύψους 800 εκατ. ευρώ από το STEP, με ποσοστό συγχρηματοδότησης που μπορεί να φτάσει το 80%.
Η επόμενη ημέρα
Η προετοιμασία για τη μετά-NGEU εποχή δεν αφορά μόνο το 2030, αλλά, κυρίως, τη διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ε.Ε. για την περίοδο 2028-2034. Η Ελλάδα προσέρχεται στη διαπραγμάτευση αυτή με στόχο τη διατήρηση των πόρων για τη συνοχή και την αγροτική ανάπτυξη, αλλά και τη διεκδίκηση νέων πόρων για την Άμυνα, την Ασφάλεια και την προστασία των συνόρων. Η διαπραγμάτευση για το νέο ΠΔΠ αναμένεται να είναι σκληρή, καθώς οι δημοσιονομικοί περιορισμοί στην Ε.Ε. είναι αυστηροί. Η Ελλάδα θα πρέπει να τεκμηριώσει την ανάγκη για τη συνέχιση της στήριξης, προβάλλοντας τα αποτελέσματα που πέτυχε με τους πόρους του RRF και του ΕΣΠΑ.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κυβέρνηση σχεδιάζει να καταθέσει πρόταση για τη δημιουργία ενός μόνιμου ευρωπαϊκού μηχανισμού επενδύσεων, ο οποίος θα διαδεχθεί το RRF και θα χρηματοδοτεί έργα ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Η πρόταση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι οι επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης, οι οποίες υπολογίζονται σε 420 δισ. ευρώ ετησίως για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο από τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Παράλληλα, η Ελλάδα θα διεκδικήσει την αύξηση των πόρων του Ταμείου Συνοχής, το οποίο αποτελεί τη βασική πηγή χρηματοδότησης για τις υποδομές στη χώρα. Η ελληνική πρόταση προβλέπει τη διατήρηση τουλάχιστον του 80% των πόρων της πολιτικής συνοχής για τις λιγότερο ανεπτυγμένες Περιφέρειες της Ε.Ε., στις οποίες περιλαμβάνεται η πλειονότητα των ελληνικών Περιφερειών.
Τέλος, η Ελλάδα θα επιδιώξει την αύξηση των πόρων για την Άμυνα και την Ασφάλεια, προτείνοντας τη δημιουργία ενός νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, το οποίο θα χρηματοδοτεί κοινές προμήθειες εξοπλιστικών συστημάτων και έργα αμυντικής έρευνας. Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η χώρα μπορεί να προσελκύσει πόρους ύψους 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο αυτό για την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής Βιομηχανίας. Η μετάβαση στη μετά-NGEU εποχή αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση, αλλά και μια ευκαιρία για την Ελλάδα να διαμορφώσει ένα νέο, βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο, που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τις ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις, αλλά θα βασίζεται στις δικές της δυνάμεις και στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων.
euro2day.gr
Newsroom
