Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την παράταση της εκεχειρίας είναι πλέον «ολοκληρωμένη», υποσχόμενος παράλληλα να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων που διαρκεί εδώ και εβδομάδες. «Με το άνοιγμα των Στενών κατά την υπογραφή της Συμφωνίας την Παρασκευή, και για τους σκοπούς της εκκαθάρισης ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει και πάλι και προς τις δύο κατευθύνσεις για την περιοχή και για τον κόσμο!», ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι το κείμενο του Μνημονίου Κατανόησης έχει οριστικοποιηθεί. Ο αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε επίσης ότι το κείμενο του Μνημονίου Κατανόησης έχει οριστικοποιηθεί, προσθέτοντας ότι η επίσημη τελετή υπογραφής θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία. Με βάση τις συμφωνίες που επιτεύχθηκαν, ο πόλεμος θα τερματιστεί «μόνιμα και άμεσα σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», ανέφερε το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν σε ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι ο ναυτικός αποκλεισμός κατά του Ιράν θα «αρθεί άμεσα και πλήρως».
Το Πακιστάν και το Κατάρ, οι βασικοί διαμεσολαβητές, επιβεβαίωσαν τη Συμφωνία. «Με τη συμφωνία πλέον σε ισχύ, οι διαμεσολαβητές θα διευκολύνουν μια σειρά συναντήσεων αυτή την εβδομάδα», ανέφερε ο Πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα ''X''. «Αυτές οι προκαταρκτικές συζητήσεις πριν από την εφαρμογή θα θέσουν τα θεμέλια για τις τεχνικές συνομιλίες και την επίσημη τελετή υπογραφής».
Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς για τις τιμές του πετρελαίου, υποχωρεί κατά 4% στα 83,41 δολάρια. Οι ασιατικές αγορές κατέγραψαν άνοδο, με τον δείκτη Nikkei της Ιαπωνίας να ενισχύεται περισσότερο από 5%. Άνοδο σημείωσαν επίσης τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Εάν η συμφωνία εφαρμοστεί, θα μπορούσε να αρχίσει να αμβλύνει την παγκόσμια ενεργειακή κρίση και να θέσει τα θεμέλια για έναν μόνιμο τερματισμό του πολέμου που διαρκεί περισσότερο από 100 ημέρες.
Η διπλωματική πρόοδος έρχεται έπειτα από μία εβδομάδα πυρετώδους δραστηριότητας των περιφερειακών διαμεσολαβητών, εν μέσω συγκρούσεων που απειλούσαν να βυθίσουν εκ νέου τους αντιπάλους σε μια γενικευμένη σύρραξη. Η φαινομενική αυτή σημαντική πρόοδος σημειώθηκε λίγες ώρες αφότου ο Τραμπ επέκρινε έντονα τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου μετά από ισραηλινό πλήγμα κατά της Χεζμπολάχ, της υποστηριζόμενης από το Ιράν ένοπλης Οργάνωσης, στα νότια προάστια της Βηρυτού. Το Ισραήλ δήλωσε ότι ενήργησε ως απάντηση σε επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Χεζμπολάχ κατά του βόρειου Ισραήλ. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε ότι το ισραηλινό πλήγμα της Κυριακής, το οποίο απειλούσε να εκτροχιάσει την προσπάθειά του για επίτευξη συμφωνίας, «δεν θα έπρεπε να είχε συμβεί», προσθέτοντας ότι, παρότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα στην αυτοάμυνα, η επίθεση στην οποία ανταποκρινόταν «ήταν πολύ μικρή και χωρίς ουσιαστική σημασία».
Το Πακιστάν και το Κατάρ ηγούνται των προσπαθειών διαμεσολάβησης για την παράταση κατά 60 ημέρες της εκεχειρίας της 8ης Απριλίου, για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και για την εξασφάλιση συμφωνίας σχετικά με το πλαίσιο διαπραγμάτευσης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Το ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό σημειώθηκε ενώ Καταριανοί διαπραγματευτές βρίσκονταν την Κυριακή στην Τεχεράνη, σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, προκειμένου να συμβάλουν στην οριστικοποίηση της συμφωνίας. Οι διαμεσολαβητές αναχώρησαν από την Τεχεράνη έπειτα από 17 ώρες εντατικών διαπραγματεύσεων, δήλωσε διπλωμάτης που είχε ενημερωθεί για τις συνομιλίες. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή την εβδομάδα θα πραγματοποιηθούν προπαρασκευαστικές συναντήσεις με κάθε πλευρά στη Ντόχα, ενόψει της επίσημης υπογραφής στην Ελβετία και της έναρξης των τεχνικών συνομιλιών.
Σύμφωνα με τους όρους της Συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τα πρώτα πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου, θα επαναλειτουργήσουν σταδιακά, καθώς οι ιρανικές δυνάμεις θα απομακρύνουν τις νάρκες κατά τη διάρκεια των πρώτων 30 ημερών. Το Ιράν δεν θα επιβάλει διόδια κατά τη διάρκεια της 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας. Οι ΗΠΑ θα άρουν επίσης τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων.
Το Ιράν θα επαναβεβαιώσει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον θα διεξαγάγουν συνομιλίες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν βάσει συμφωνημένου μηχανισμού, σύμφωνα με πρόσωπο που έχει ενημερωθεί για το ζήτημα, γράφουν οι Financial Times. Η ελάχιστη δέσμευση θα είναι η αραίωση του συνόλου του ουρανίου επί τόπου, υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Το Ιράν διαθέτει απόθεμα άνω των 9.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου. Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα εμπλουτισμού, ωστόσο 440 κιλά έχουν εμπλουτιστεί σε επίπεδα που προσεγγίζουν εκείνα που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη επιμένει διαχρονικά ότι το πρόγραμμά της εξυπηρετεί ειρηνικούς, πολιτικούς σκοπούς.
Πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες έχουν δηλώσει ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση των κυρώσεων προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης περιουσιακών στοιχείων που διατηρούνται στο εξωτερικό, θα εφαρμοστεί σταδιακά και θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των συνομιλιών για τα πυρηνικά, οι οποίες θα αρχίσουν μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης. Ωστόσο, οι ΗΠΑ θα χορηγήσουν στο Ιράν εξαίρεση (waiver) που θα του επιτρέπει να πωλεί πετρέλαιο καθ’ όλη τη διάρκεια της 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας, σύμφωνα με ένα πρόσωπο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις. Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες του Τραμπ. Το κλείσιμό τους έχει προκαλέσει τη σοβαρότερη παγκόσμια ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών και έχει αυξήσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η σύγκρουση Ισραήλ Χεζμπολάχ εξελίχθηκε σε παράγοντα περιπλοκής της διπλωματικής προσπάθειας για μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, καθώς η Τεχεράνη επέμενε ότι θα έπρεπε να συμπεριληφθεί στη συμφωνία, κάτι στο οποίο αντιστεκόταν ο Νετανιάχου. Μετά το ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social: «Βρισκόμαστε πολύ κοντά σε μια Συμφωνία που θα φέρει ειρήνη στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και όλες οι πλευρές θα πρέπει να αποκλιμακώσουν. Αυτό θα μπορούσε να είναι η αρχή μιας μακράς και όμορφης ειρήνης, ας μην την τινάξουμε στον αέρα!» Ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι δεν θα πρέπει να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ «οπουδήποτε στον Λίβανο». Η συμφωνία περιλαμβάνει έκκληση για τερματισμό όλων των περιφερειακών εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.
Στην ουρά για έξοδο από το Ορμούζ 600 πλοία, επιφυλακτική η αγορά
H Συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μέσα στις επόμενες ημέρες αντιμετωπίστηκε με επιφυλακτικότητα από πλοιοκτήτες και εμπόρους, καθώς πολλοί δήλωσαν ότι θα περιμένουν περισσότερες λεπτομέρειες προκειμένου να αξιολογήσουν εάν είναι εφικτές οι ασφαλείς διελεύσεις έπειτα από μήνες διαψευσμένων προσδοκιών. Η θαλάσσια οδός, ένας ζωτικής σημασίας διάδρομος για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου, βρισκόταν στο επίκεντρο της σύγκρουσης από την αρχή και η επείγουσα ανάγκη επανέναρξης της κυκλοφορίας αποτέλεσε βασικό θέμα των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Ο έλεγχος του Ιράν επί των Στενών, σε συνδυασμό με τον αμερικανικό αποκλεισμό, έχει προκαλέσει πρωτοφανή διαταραχή στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, αποκλείοντας σχεδόν πλήρως ορισμένους από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως και αναγκάζοντας ακόμη και σημαντικούς παίκτες να καταφύγουν σε «σκοτεινές» διελεύσεις χωρίς ενεργοποιημένους πομποδέκτες εντοπισμού, θυμίζει το Bloomberg. Παρόλα αυτά, η προσωρινή λύση που ανακοινώθηκε από τις ΗΠΑ και το Ιράν, καθώς και η δήλωση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι τα Στενά θα ανοίξουν την Παρασκευή, όταν υπογραφεί η συμφωνία, έχει αφήσει τον κλάδο να αναρωτιέται τι ακριβώς θα σημαίνει αυτό στην πράξη.
Με τις διαθέσιμες πληροφορίες να παραμένουν περιορισμένες, καταγράφηκε ελάχιστη δραστηριότητα στα Στενά κατά τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας, καθώς η είδηση διαδιδόταν στην αγορά. Εξαίρεση αποτέλεσε ένα δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, το Disha, το οποίο «δοκίμαζε τα νερά» καθώς κατευθυνόταν προς το Ορμούζ. Σχεδόν 600 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο και είναι έτοιμα να εξέλθουν, ενώ εκατοντάδες ακόμη περιμένουν κενά φορτίου στην άλλη πλευρά, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler. Αν και θεωρητικά αυτό θα μπορούσε να απελευθερώσει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, εξακολουθούν να υπάρχουν πρακτικά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένων πεζών αλλά ουσιαστικών προβλημάτων, όπως η ανάγκη απομάκρυνσης των θαλάσσιων οργανισμών που έχουν προσκολληθεί στα κύτη των πλοίων, καθώς και ο ανταγωνισμός για τη διέλευση από έναν στενό ναυτιλιακό διάδρομο.
Ο ακριβής αριθμός των καταγεγραμμένων πλοίων ενδέχεται να μεταβληθεί καθώς προστίθενται στην καταμέτρηση περισσότερα πλοία που είχαν απενεργοποιήσει τους πομποδέκτες εντοπισμού τους. Η ασφάλεια εξακολουθεί επίσης να αποτελεί ανοικτό ζήτημα, καθώς οι φερόμενες συμφωνίες των τελευταίων μηνών κατέληξαν σε ορισμένες περιπτώσεις με ιρανικές δυνάμεις να ανοίγουν πυρ κατά πλοίων ή να προχωρούν σε κατασχέσεις σκαφών. Επιπλέον, παραμένει η αβεβαιότητα σχετικά με την ύπαρξη ναρκών στα Στενά, γεγονός που καθιστά κρίσιμα τόσο τα δρομολόγια, όσο και την ασφαλιστική κάλυψη.
Ο Μπρετ Έρικσον, Διευθύνων εταίρος της Obsidian Risk Advisors, δήλωσε ότι η ασφάλεια αποτελεί το βασικό μέλημα όλων των πλοιοκτητών που προσπαθούν να κατανοήσουν την πραγματική κατάσταση επί του πεδίου. «Η ναυτιλιακή βιομηχανία το κατανοεί αυτό. Οι πλοίαρχοι το κατανοούν. Τα πληρώματα το κατανοούν», δήλωσε. «Γνωρίζουν ότι ένας μόνο λανθασμένος υπολογισμός, ένα μόνο πλήγμα ή μία μόνο πολιτική απόφαση μπορεί να δημιουργήσει νέες τριβές στην κατάσταση και να θέσει και πάλι σε κίνδυνο τη ζωή τους».
Ορισμένοι παραγωγοί πετρελαίου έχουν σταδιακά βρει εναλλακτικούς τρόπους για να αποστέλλουν δεξαμενόπλοια μέσω της περιοχής, κατά καιρούς με τη στήριξη των ΗΠΑ, όμως οι διελεύσεις παραμένουν σε ένα κλάσμα των προπολεμικών επιπέδων, όταν κατά μέσο όρο διέρχονταν καθημερινά 135 δεξαμενόπλοια. Τα φορτωμένα πλοία είναι πιθανό να είναι τα πρώτα που θα προετοιμαστούν για αναχώρηση, ενώ τα κενά φορτίου πλοία που βρίσκονται ήδη στον Κόλπο ενδέχεται να αρχίσουν να φορτώνουν τις επόμενες ημέρες. Αυτή τη στιγμή περισσότερα από 300 κενά πλοία αναμένουν στον Κόλπο του Ομάν, πολλά από τα οποία θα μπορούσαν να διέλθουν από το Ορμούζ και να εισέλθουν στον Περσικό Κόλπο μόλις αποκατασταθεί η πρόσβαση.
Τα δεξαμενόπλοια αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των πλοίων που παραμένουν εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Kpler, γεγονός που αντανακλά την υψηλή αξία των φορτίων πετρελαίου που μεταφέρουν και τα οποία έχουν καταστεί βασικός στόχος κατά τη διάρκεια του πολέμου. Συνολικά 98 δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή, ενώ τα πλοία μεταφοράς «βρώμικων» πετρελαϊκών προϊόντων ανέρχονται σε 88.
Οι πιο πρόθυμοι να αναλάβουν κίνδυνο πλοιοκτήτες θα είναι οι πρώτοι που θα κινηθούν, δήλωσε η Μούγιου Σου, ανώτερη αναλύτρια αγοράς αργού πετρελαίου στην Kpler. «Ενδέχεται να δούμε πλοία να σπεύδουν να εξέλθουν μόλις το Ιράν ανοίξει την πύλη», δήλωσε η Σου. «Παραμένει όμως αβέβαιο εάν η Τεχεράνη θα επιβάλει οποιαδήποτε μέτρα ελέγχου».
ΑΜΠΕ/Reuters/Bloomberg
«The New Daily Mail»
Newsroom
